er gwell iechyd meddwl
Mynnwch help nawr Gwnewch rodd

Deall CAMHS – ar gyfer pobl ifanc

Canllaw ar beth yw CAMHS, sut i gael eu defnyddio a beth i'w disgwyl oddi wrth eich apwyntiadau.

Mae'r dudalen hon hefyd ar gael yn Saesneg (English).

Beth yw CAMHS?

Gwasanaethau Iechyd Meddwl Plant a'r Glasoed (CAMHS) yw unrhyw wasanaeth sy'n rhoi cymorth i bobl ifanc gyda'u hiechyd meddwl. Gall hyn ddigwydd drwy eich meddyg, eich ysgol, eich cyngor lleol neu wasanaethau elusennau.

Ar y dudalen wybodaeth hon, pan fyddwn yn siarad am CAMHS, rydyn ni'n siarad am y gwasanaeth CAMHS arbenigol mae'r GIG yn ei redeg.

Mewn rhai ardaloedd, efallai bydd gan eich gwasanaeth CAMHS lleol enw arall. Os nad ydych chi'n siŵr, gallwch chi holi yn eich meddygfa.

Mae gan y dudalen hon wybodaeth am y canlynol:

Pwy sy'n cael eu cefnogi gan CAMHS?

Mae gwasanaethau CAMHS fel arfer yn cefnogi pobl ifanc sy'n profi: 

  • tristwch, hwyliau drwg neu iselder
  • teimladau o boeni neu bryder
  • hyder isel
  • problemau bwyta neu gyda'ch perthynas â bwyd
  • dicter
  • problemau cysgu
  • clywed lleisiau neu weld pethaumeddyliau am fod eisiau brifo eich hun
  • teimladau anodd ar ôl digwyddiad trawmatig

Pa gymorth mae'n ei gynnig?

Gall eich tîm CAMHS gynnig cymorth a thriniaethau fel:

  • therapi siarad i archwilio eich teimlada
  • meddyginiaeth i'ch helpu i ymdopi â'ch teimladau
  • aros yn yr ysbyty am driniaeth a chymorth

Eich tîm CAMHS fydd yn penderfynu ar y math o gymorth rydych chi'n ei gael, ond dylent ofyn i chi beth fyddech chi'n ei hoffi a beth sy'n gwneud i chi deimlo'n fwyaf cyfforddus.

Beth yw therapïau siarad?

Mae therapïau siarad, sy'n cael eu galw'n 'cwnsela' weithiau, yn golygu siarad â gweithiwr proffesiynol sydd wedi'i hyfforddi am eich meddyliau, eich teimladau a'ch ymddygiad.

Mae llawer o wahanol fathau o therapi. Mewn rhai, efallai y byddwch yn siarad am eich teimladau, ond mae therapïau celf a chwarae hefyd lle gallech chi archwilio eich teimladau drwy wneud rhywbeth creadigol, fel tynnu lluniau neu chwarae gemau.

Gallwch chi gael therapi ar eich pen eich hun neu gyda'ch teulu yno hefyd. Gallwch chi siarad â'ch tîm CAMHS am y mathau o therapi sydd ar gael a beth i'w ddisgwyl.

Sut galla' i gael help gan CAMHS?

Bydd y cymorth gallwch dderbyn gan eich gwasanaeth CAMHS lleol yn dibynnu ar ble rydych chi'n nyw. Mae gan y rhanfwyaf o wasanaethau gwefan eu hunain ble gallwch chi ddod o hyd i ragor o wybodaeth. 

Fel arfer bydd angen atgyfeiriad oddi wrth eich doctor, ond mae rhai gwasnaethau yn derbyn atgyfeiriadau oddi wrth ysgolion, gweithwyr cymdeithasol, timau troseddau ieunctid neu chi eich hun os ydych chi'n ddigon hen. 

Sut galla' i ddod o hyd i fy ngwasanaeth CAMHS lleol?

Os ydych chi'n byw yn Lloegr, gallwch chi ddod o hyd i'ch gwasanaeth lleol a gweld pa gymorth mae'n ei gynnig drwy ddefnyddio adnodd chwilio'r GIG. Neu os ydych chi'n byw yng Nghymru, gallwch chi fynd i wefan eich Bwrdd Iechyd Lleol.

Pan fydd CAMHS yn cael yr atgyfeiriad, bydd yn cysylltu â chi a'ch teulu dros y ffôn neu mewn llythyr er mwyn cynnig apwyntiad i chi neu ofyn am fwy o wybodaeth am yr hyn rydych chi'n teimlo.

Beth os na fydd CAMHS yn fy helpu i?

Weithiau, ar ôl siarad â chi a'ch rhieni neu'ch gofalwyr i weld pa gymorth sydd ei angen arnoch chi, efallai y bydd CAMHS yn penderfynu nad yw'r gwasanaeth yn addas i chi. Gall hyn beri gofid a'ch gwneud yn rhwystredig, yn enwedig os ydych chi eisoes wedi aros am amser hir i gael apwyntiad ac nad ydych chi'n cael yr help sydd ei angen arnoch chi.

Os yw hyn yn digwydd, dylent awgrymu lleoedd eraill gallwch chi fynd i gael cymorth neu bethau gallwch chi roi cynnig arnynt a allai helpu.

Os ydych chi'n cael trafferth cael help gan eich gwasanaeth CAMHS lleol am unrhyw reswm, dylech chi siarad â'ch meddyg i weld pa ddewisiadau sydd gennych chi a pha gymorth arall sydd ar gael.

Gallwch chi hefyd ddarllen ein canllaw ar ddod o hyd i gymorth, sy'n cynnwys gwybodaeth am y mathau eraill o help a allai fod o ddefnydd i chi.

A fydd rhaid i mi aros am apwyntiad?

Os yw eich gwasanaeth lleol yn brysur, efallai y bydd rhaid i chi aros sbel am apwyntiad. Mae hyn yn gallu eich cynhyrfu a'ch gwneud yn bryderus, yn enwedig os ydych chi'n teimlo bod pethau'n gwaethygu.

Fe allai'r canlynol eich helpu:

  • siarad â'ch meddyg am y cymorth arall gallwch chi roi cynnig arno wrth aros
  • cysylltu â'r gwasanaeth CAMHS i ofyn pryd rydych chi'n debygol o gael apwyntiad, ac a oes unrhyw beth gallwch chi ei wneud wrth aros
  • archwilio dewisiadau cymorth eraill, fel help gan sefydliadau elusennol. Edrychwch ar ein tudalen ar ddod o hyd i gymorth i gael mwy o wybodaeth.

Beth fydd yn digwydd yn fy apwyntiad cyntaf?

Yn eich apwyntiad cyntaf, byddwch yn cyfarfod rhywun o'ch tîm CAMHS. Efallai y bydd yn gofyn cwestiynau i chi am y canlynol:

  • sut rydych chi wedi bod yn teimlo
  • problemau yn yr ysgol neu gartref
  • perthnasoedd â'ch ffrindiau a'ch teulu
  • pethau rydych chi'n mwynhau eu gwneud
  • pethau hoffech chi gael cymorth ar eu cyfer.

Pwrpas hyn yw eu bod yn gallu deall sut rydych chi'n teimlo ac a yw'r gwasanaeth hwnnw'n addas i chi. Os yw'r gwasanaeth yn addas, byddant yn gweithio gyda chi a'ch teulu i benderfynu pa fath o gymorth allai helpu.

I gael gwybod am y bobl a allai fod yn rhan o'ch tîm CAMHS, mae gan Young Minds wybodaeth am y gwahanol weithwyr proffesiynol gallech chi eu cyfarfod, a beth maen nhw'n ei wneud. Os ydych chi'n byw yng Nghymru, efallai y bydd ychydig yn wahanol ond gallai'r wybodaeth hon fod yn ddefnyddiol beth bynnag.

Cwestiynau i'w gofyn yn eich apwyntiad

Yn eich apwyntiad, gallwch chi holi am unrhyw beth nad ydych chi'n sicr amdano. Mae cael yr holl wybodaeth yn gallu gwneud i chi deimlo bod gennych chi fwy o reolaeth. Efallai y bydd hi'n help gofyn:

  • Beth dylwn i ei ddisgwyl gan CAMHS?
  • Sawl apwyntiad fydda' i'n ei gael?
  • Pa driniaethau fydda' i'n eu cael o bosib?
  • Sut bydd y gwasanaeth o gymorth i mi?
  • Beth dylwn i ei wneud os oes angen cymorth brys arna' i?
  • Oes unrhyw beth galla' i ei wneud i helpu fy hun?

A fyddant yn siarad â fy rhieni neu ofalwyr?

Bydd eich tîm CAMHS yn siarad â'ch rhieni neu ofalwyr fel arfer er mwyn deall mwy amdanoch chi a'ch teulu, er mwyn iddynt allu eich helpu yn y ffordd orau bosib. Efallai y byddant yn siarad â nhw am ba fath o gymorth maen nhw'n ei roi i chi ac yn gofyn iddynt ddod i'r apwyntiadau.

Os ydych chi'n poeni am eich rhieni neu ofalwyr yn dod i apwyntiadau gyda chi neu'n dod i wybod beth rydych chi wedi'i ddweud, dylech chi roi gwybod i'ch tîm CAMHS ac esbonio pam mae hyn yn eich gwneud yn anghyfforddus. Gallwch chi hefyd ofyn iddynt faint o'r hyn rydych chi'n ei ddweud yn eich apwyntiad sy'n gallu aros yn breifat.

Am ba mor hir fydd CAMHS yn rhoi cymorth i mi?

Bydd y cyfnod mae CAMHS yn rhoi cymorth i chi yn dibynnu ar eich amgylchiadau personol, ond gallwch chi ofyn iddynt am arweiniad ar unrhyw adeg.

Os byddant yn cynnig therapi i chi, byddwch yn cael nifer benodol o apwyntiadau. Ar ôl i chi gael y rhain, byddwch yn cyfarfod â'ch tîm CAMHS i drafod sut mae pethau'n mynd ac a ydych chi'n teimlo'n well o gwbl. Bydd hyn yn helpu'r ddwy ochr i benderfynu a oes angen eu cymorth arnoch chi o hyd.

Efallai y bydd CAMHS yn rhoi'r gorau i'ch cefnogi os ydych chi'n mynd yn rhy hen i'w gwasanaeth. Troi'n 18 yw'r pwynt hwnnw yn y rhan fwyaf o leoedd, ond gall fod yn gynharach neu'n hwyrach yn dibynnu ar y gwasanaeth. Os yw hyn yn digwydd, dylent eich atgyfeirio at wasanaethau iechyd meddwl i oedolion os oes angen cymorth arnoch chi o hyd. Darllenwch ein canllaw ar bontio o CAMHS i wasanaethau iechyd meddwl i oedolion i gael mwy o wybodaeth.

Cyhoeddwyd y wybodaeth hon yn Mehefin 2019. Byddwn yn ei diwygio yn 2021.

Mae cyfeirnodau ar gael. Os dymunwch atgynhyrchu'r wybodaeth hon, ewch i'n tudalen ar ganiatâd a thrwydded.

Rhannwch y wybodaeth hon

arrow_upwardYn ôl i'r brig