er gwell iechyd meddwl
Mynnwch help nawr Gwnewch rodd

Iselder

Gwybodaeth am iselder, ei symptomau a'r rhesymau posib dros hynny, a sut y gallwch gael gafael ar driniaeth a chymorth. Yn cynnwys awgrymiadau ynghylch sut i ofalu amdanoch eich hun, a chanllawiau ar gyfer ffrindiau a theulu.

Mae'r dudalen hon hefyd ar gael yn Saesneg (English).

Beth allai gwneud i helpu fy hunan gydag iselder?

Mae'r profiad o iselder yn gallu fod yn un anodd iawn, ond mae yna camau y gallwch gymeryd i helpu. Mae gan y dudalen hon awgrymiadau i chi ystyried. 

Fe all deimlo'n anodd dechrau siarad ynghylch sut yr ydych chi'n teimlo, ond mae llawer o bobl yn canfod y gall rhannu eu profiadau wneud iddyn nhw deimlo'n well. Efallai y gall cael rhywun i wrando arnoch a dangos eu bod yn malio, fod o gymorth ynddo'i hun.

Os nad oes modd i chi siarad â rhywun agos atoch, mae'r Samariaid yn cynnal llinell gymorth 24-awr y gallwch ei ffonio i siarad â rhywun yn gyfrinachol.

Darllenwch flog Jess am y ffordd y gwnaeth siarad am ei hiselder wneud iddi deimlo'n llai unig.

"[Yr hyn sy'n helpu yw] cael ffrindiau a theulu o 'nghwmpas sy'n deall heb nodi'r peth, ac sy'n fy nhrin yn normal ond yn cydnabod y gall bywyd bob dydd fod yn anodd weithiau."

Mae cymorth gan gymheiriaid yn dod â phobl ynghyd sydd wedi cael profiadau tebyg, i roi cefnogaeth i'w gilydd. Mae llawer o bobl yn teimlo ei fod yn eu helpu i rannu syniadau ynghylch i gadw'n iach, cysylltu ag eraill a theimlo'n llai unig. Gallech wneud y canlynol:

Edrychwch ar ein tudalennau cymorth gan gymheiriaid i gael rhagor o wybodaeth ynghylch beth mae cymorth gan gymheiriaid yn ei olygu, a sut i ganfod cymorth o'r fath sy'n addas ar eich cyfer chi. Os yw cymorth gan gymheiriaid ar-lein yn rhywbeth newydd i chi, efallai y byddai o gymorth i chi ddarllen ein gwybodaeth ar iechyd meddwl ar-lein. 

Darllenwch flog Sue am ganfod ei lle yn ei grŵp cymorth gan gymheiriaid lleol 

"Rwy'n canfod fod darllen profiadau pobl eraill yn gwneud i mi deimlo'n llai unig yn hyn o beth.  Mae wedi gwneud i mi deimlo'n fwy cyfforddus mewn gwirionedd."

Mae ymwybyddiaeth ofalgar yn ffordd o hoelio eich holl sylw ar yr eiliad bresennol.  Mae rhai astudiaethau wedi dangos y gall ymarfer ymwybyddiaeth ofalgar helpu i ymdopi ag iselder.

Mae rhai triniaethau seiliedig ar ymwybyddiaeth ofalgar hefyd wedi cael eu datblygu i drin y problemau hyn yn fwy ffurfiol. Er enghraifft, mae'r Sefydliad Cenedlaethol dros Ragoriaeth mewn Iechyd a Gofal (NICE) yn argymell therapi gwybyddol seiliedig ar ymwybyddiaeth ofalgar i reoli iselder.

Edrychwch ar ein tudalennau ymwybyddiaeth ofalgar i gael rhagor o wybodaeth ynghylch beth mae'n olygu a sut i ddechrau arni.

"Mae ymwybyddiaeth ofalgar yn fy helpu gyda phroblemau iechyd meddwl.  Nid yw yn ei wella, ac ni fydd yn gweithio bob tro, ond mae wedi fy helpu i liniaru pryder ac iselder drwy hoelio fy meddyliau."

Gall profi iselder ei gwneud yn anodd i ganfod yr egni i ofalu amdanoch eich hun. Ond gall cymryd camau i ofalu am eich iechyd corfforol wneud gwahaniaeth i sut rydych chi'n teimlo:

  • Ceisiwch gael noson dda o gwsg. I lawer o bobl sy'n profi iselder, gall rhy ychydig neu ormod o gwsg fod yn broblem ddyddiol. Mae cysgu'n dda yn gallu helpu i wella'ch hwyliau a chynyddu eich egni. Edrychwch ar ein tudalennau ymdopi â phroblemau cysgu am awgrymiadau i helpu.
  • Meddyliwch am eich deiet. Gall bwyta'n rheolaidd a chadw lefel y siwgr yn eich gwaed yn sefydlog wneud gwahaniaeth i'ch hwyliau a'ch egni. Edrychwch ar ein tudalennau bwyd a hwyliau i gael rhagor o wybodaeth.
  • Ceisiwch wneud rhywfaint o weithgarwch corfforol. Mae llawer o bobl yn gweld ymarfer corff yn her ond gall gweithgareddau fel ioga, nofio neu gerdded roi hwb mawr i'ch hwyliau chi. Os nad ydych chi'n teimlo'n hyderus i ymarfer corff, i ddechrau fe allech chi roi cynnig ar ymarferion ysgafn wrth eistedd yn eich cadair yn eich cartref eich hun - ac adeiladu ar hynny. Edrychwch ar ein tudalennau gweithgarwch corfforol a'ch iechyd meddwl i gael rhagor o wybodaeth.
  • Ceisiwch ofalu am eich hylendid. Pan fyddwch chi'n profi iselder, mae'n hawdd i hylendid beidio teimlo fel blaenoriaeth. Ond gall pethau bach, fel cymryd cawod neu wisgo'n llawn hyd yn oed os nad ydych chi'n mynd allan o'r tŷ, wneud gwahaniaeth mawr i sut rydych chi'n teimlo.
  • Ceisiwch osgoi cyffuriau hamdden ac alcohol. Er y gallech fod eisiau defnyddio cyffuriau hamdden neu alcohol i ymdopi â theimladau anodd amdanoch eich hun, yn y pen draw fe allan nhw wneud i chi deimlo'n waeth a'ch atal chi rhag delio â phroblemau sylfaenol. Mae gennym fwy o wybodaeth am y ffordd y gall cyffuriau hamdden ac alcohol effeithio ar eich iechyd meddwl.

Darllenwch flog Karl ynghylch sut y gwnaeth ymarfer corff ei helpu i reoli ei iselder.

"Rwy'n ceisio cadw'n egnïol, hyd yn oed os mai dim ond codi o'r gwely, ymolchi a bod yn barod erbyn 10am y byddaf i, fel nad yw'r dyddiau'n dod yn un cwmwl niwlog o ddim byd."

  • Rhowch gynnig ar ymuno â grŵp. Gall fod yn unrhyw beth o brosiect cymunedol neu dîm chwaraeon i grŵp hobi. Y peth pwysig yw canfod gweithgaredd yr ydych yn ei fwynhau, neu efallai rhywbeth yr ydych wedi bod eisiau rhoi cynnig arno erioed, i'ch helpu chi i deimlo cymhelliant.
  • Rhowch gynnig ar bethau newydd. Gall rhoi cynnig ar rywbeth newydd, fel dechrau hobi newydd, dysgu rhywbeth newydd neu hyd yn oed flasu bwyd newydd, helpu i roi hwb i'ch hwyliau a thorri'r patrymau di-fudd o feddwl ac ymddwyn.
  • Rhowch gynnig ar wirfoddoli. Gall gwirfoddoli, neu gynnig rhoi hep llaw i rywun hyd yn oed, wneud i chi deimlo'n well amdanoch eich hun ac yn llai unig. Gall eich Canolfan Gwirfoddoli leol a'r elusen Do-It helpu i'ch cyfateb chi â chyfle i wirfoddoli yn eich ardal.
  • Pennwch nodau realistig. Ceisiwch osod nodau y mae modd i chi eu cyflawni, fel gwisgo bob dydd neu goginio pryd o fwyd i chi'ch hun. Gall cyflawni'r pethau hyn eich helpu i deimlo'n dda amdanoch eich hun a hybu eich hunanhyder, a'ch helpu chi i symud ymlaen i nodau uwch.

Darllenwch flog Vidura am y ffordd y gwnaeth dawnsio stryd ei helpu i drin ei iselder.

Gall cadw dyddiadur o'ch hwyliau eich helpu i gadw golwg ar unrhyw newid yn eich hwyliau, ac fe allech chi ddarganfod eich bod yn cael mwy o ddyddiau da nac a feddyliech chi.  Gall hefyd eich helpu i sylwi os bydd unrhyw weithgareddau, llefydd neu bobl yn gwneud i chi deimlo'n well neu'n waeth. Mae llawer i'w cael yn rhwydd, gan gynnwys dyddiaduron gan Bipolar UK a MoodPanda.

Darganfuwyd fod treulio amser ynghanol byd natur yn helpu gyda phroblemau iechyd meddwl fel iselder. Er enghraifft, mae ymchwil i ecotherapi, math o driniaeth ffurfiol sy'n cynnwys gwneud gweithgareddau allan ym myd natur, wedi dangos y gall helpu gydag iselder ysgafn i gymedrol. Gallai hyn fod o ganlyniad i gyfuno gweithgarwch corfforol rheolaidd a chyswllt cymdeithasol gyda bod allan ym myd natur. Edrychwch ar ein gwybodaeth am natur ac iechyd meddwl i gael rhagor o awgrymiadau.

Gall cymryd amser i ofalu amdanoch eich hun, fel gwneud rhywbeth yr ydych yn ei fwynhau, helpu i gynorthwyo eich adferiad a gwella ansawdd eich bywyd. Edrychwch ar ein gwybodaeth gwella eich hunan-barchgwella eich lles a rheoli straen i gael awgrymiadau pellach.

"Rydw i wedi gwneud rhestr o bethau y byddaf fel arfer yn eu mwynhau, fel gwau neu chwarae'r gitâr, ac rydw i'n ceisio gwneud ychydig bach o'r gweithgareddau hyn pan fydda' i'n teimlo'n isel."

Mae rhai pobl yn cael y syniadau hyn yn ddefnyddiol, ond cofiwch fod gwahanol bethau'n gweithio i wahanol bobl ar wahanol amseroedd. Rhowch gynnig ar y pethau yr ydych chi'n teimlo'n gyfforddus â nhw yn unig, a cheisiwch beidio â rhoi gormod o bwysau arnoch chi eich hun. Os nad yw rhywbeth yn gweithio i chi (neu nad yw'n teimlo'n bosibl ar hyn o bryd), gallwch roi cynnig ar rywbeth arall, neu ddod yn ôl ato rywdro eto.

This information was published in March 2019. We will revise it in 2022.

References are available on request. If you would like to reproduce any of this information, see our page on permissions and licensing.

Share this information

arrow_upwardYn ôl i'r brig