er gwell iechyd meddwl
Mynnwch help nawr Gwnewch rodd

Iselder

Gwybodaeth am iselder, ei symptomau a'r rhesymau posib dros hynny, a sut y gallwch gael gafael ar driniaeth a chymorth. Yn cynnwys awgrymiadau ynghylch sut i ofalu amdanoch eich hun, a chanllawiau ar gyfer ffrindiau a theulu.

Mae'r dudalen hon hefyd ar gael yn Saesneg (English).

"Roedd gen i hwyliau isel drwy'r amser, anobaith, yn rhwystredig gyda mi fy hun, yn teimlo fel y gallwn i grïo unrhyw funud."

Arwyddion a symptomau cyffredin iselder

Dyma rai arwyddion cyffredin o iselder y gallech chi eu profi.

Sut y gallech deimlo

  • yn isel, wedi ypsetio neu'n ddagreuol
  • yn anesmwyth, cythryblus neu'n flin
  • yn euog, yn ddiwerth ac yn feirniadol ohonoch eich hun
  • yn wag ac yn ddideimlad
  • yn ynysig ac yn methu ymdeimlo â phobl eraill
  • yn cael dim pleser o fywyd na'r pethau yr ydych fe arfer yn eu mwynhau
  • teimlad o afrealrwydd
  • dim hunanhyder na hunan-barch
  • yn anobeithiol ac yn ddigalon
  • yn teimlo fel lladd eich hun.

Sut y gallech chi ymddwyn

  • osgoi digwyddiadau a gweithgareddau cymdeithasol yr ydych fel arfer yn eu mwynhau
  • hunan-niweidio neu deimlo fel lladd eich hun
  • cael trafferth i siarad, meddwl yn glir neu wneud penderfyniadau
  • colli diddordeb mewn rhyw
  • cael trafferth i gofio neu ganolbwyntio ar bethau
  • defnyddio mwy o dybaco, alcohol neu gyffuriau eraill nac arfer
  • cael trafferth cysgu, neu gysgu gormod
  • teimlo'n flinedig drwy'r amser
  • dim awydd bwyd a cholli pwysau, neu fwyta gormod ac ennill pwysau
  • poenau corfforol neb unrhyw achos corfforol amlwg
  • symud yn araf iawn neu fod yn anesmwyth a chythryblus.

"Roedd yn teimlo fel pe bawn yn flinedig iawn, drwy'r amser. Doedd gen i ddim egni nac emosiwn am ddim byd."

Symptomau seicotig

Os ydych chi'n dioddef pwl o iselder difrifol, efallai y byddwch hefyd yn profi rhai symptomau seicotig. Mae'r rhain yn gallu cynnwys:

Os ydych chi'n profi symptomau seicotig fel rhan o iselder, maen nhw'n debygol o fod yn gysylltiedig â'ch teimladau a'ch meddyliau isel. Er enghraifft, fe allech chi fynd yn argyhoeddedig eich bo wedi cyflawni trosedd ofnadwy.

Gall profiadau fel hyn deimlo'n real iawn i chi ar y pryd, a all ei gwneud yn anodd deall fod y profiadau hyn hefyd yn symptomau o iselder. Fe allan nhw fod yn frawychus neu eich ypsetio chi, felly mae'n bwysig ceisio triniaeth a chymorth.

Fe allech chi deimlo'n bryderus y gallai profi symptomau seicotig olygu eich bod yn cael diagnosis newydd, ond gall seicosis fod yn symptom o iselder. Gall trafod eich symptomau gyda'r meddyg eich helpu i gael y cymorth a'r driniaeth gywir.

Edrychwch ar ein tudalennau ar seicosis i gael rhagor o wybodaeth.

Hunan-niweidio a lladd eich hun

Os ydych chi'n teimlo'n isel, fe allech chi ddefnyddio ymddygiad hunan-niweidiol i ymdrin â theimladau anodd. Er y gallai hyn wneud i chi deimlo'n well yn y tymor byr, gall hunan-niweidio fod yn beryglus iawn a gall wneud i chi deimlo'n llawer gwaeth yn y tymor hir. Edrychwch ar ein tudalen hunan-niweidio i gael rhagor o wybodaeth.

Pan ydych chi'n teimlo'n wirioneddol isel ac anobeithiol, fe allech chi ganfod eich hun yn meddwl am hunanladdiad. P'un ai a ydych chi ddim ond ym meddwl am y syniad, neu yn wirioneddol ystyried cynllun i ladd eich hun, gall y teimladau yna deimlo'n anodd eu rheoli ac yn ddychrynllyd iawn.

Os ydych chi'n poeni am weithredu ar deimladau o hunanladdiad, gallwch ffonio am ambiwlans, neu fynd yn syth i'r Adran Damweiniau ac Achosion brys neu ffoniwch y Samariaid yn rhad ac am ddim ar 116 123 i siarad.

Edrychwch ar ein tudalennau ynghylch sut i ddelio â theimlo eich bod eisiau lladd eich hun i gael rhagor o wybodaeth.

Y risg o fod wedi'ch ynysu 

Weithiau, fe all fod yn anodd esbonio eich meddyliau a'ch teimladau i eraill. Efallai eich bod yn ei chael yn anodd siarad am eich iselder ac yn lle hynny fe allech chi ynysu eich hun oddi wrth bobl eraill. Y mwyaf llethol y bydd eich symptomau, fe allech chi fynd yn fwyfwy ynysig ac unig.

Heb driniaeth a chymorth, gall iselder effeithio ar eich perthnasoedd, eich gwaith, eich cyllid a'ch iechyd yn gyffredinol, felly mae'n bwysig cael cymorth cyn gynted â phosibl. Edrychwch ar ein tudalennau triniaeth a chymorth i gael rhagor o wybodaeth.

"Mae'n teimlo fel fy mod i'n sownd o dan gwmwl llwyd-ddu enfawr. Mae'n dywyll ac yn ynysig, yn fy mygu ar bob cyfle."

Pryder 

Mae'n gyffredin iawn profi iselder a phryder gyda'i gilydd.  Gall rhai o symptomau iselder hefyd fod yn symptomau pryder, er enghraifft:

  • teimlo'n anniddig
  • teimlo'n gythryblus
  • cael trafferth cysgu a bwyta.

Edrychwch ar ein tudalennau pryder i gael rhagor o wybodaeth.

"Rwy'n gwibio'n ôl a blaen rhwng pryder ac iselder. Weithiau, mae'r naill fel pe bai'n achosi'r llall."

A all iselder fod yn symptom o broblemau iechyd meddwl eraill?

Gall iselder fod yn rhai o sawl problem iechyd meddwl, er enghraifft:

Os mai oherwydd hwyliau isel neu am eich bod yn teimlo fel lladd eich hun y byddwch yn siarad gyntaf â'ch meddyg am eich iechyd meddwl, fe allai eich Meddyg Teulu gynnig triniaeth am iselder i chi heb sylweddoli eich bod chi hefyd yn profi symptomau eraill.

Os ydych chi'n meddwl eich bod chi'n profi symptomau eraill, fe allwch chi siarad â'ch meddyg am hyn i sicrhau eich bod yn cael y driniaeth iawn i'ch helpu chi. Edrychwch ar ein tudalennau ceisio cymorth ar gyfer problem iechyd meddwl i gael gwybodaeth am sut i sicrhau bod eich llais yn cael ei glywed, a beth i'w wneud os ydych chi'n anhapus gyda'ch meddyg.

This information was published in March 2019. We will revise it in 2022.

References are available on request. If you would like to reproduce any of this information, see our page on permissions and licensing.

Share this information

arrow_upwardYn ôl i'r brig