Iselder ôl-enedigol ac iechyd meddwl amenedigol

Mae'n egluro iselder ôl-enedigol a materion iechyd meddwl amenedigol eraill, yn cynnwys achosion posibl, ffynonellau triniaeth a chymorth, a chyngor i deulu a ffrindiau.

Your stories

Iselder ôl-enedigol a chwedl y fam 'berffaith'

Sara Powys
Posted on 04/08/2016

Seicosis ôl-enedigol a fi

Mae gan Charlotte anhwylder deubegynol, a seicosis ôl-enedigol profiadol a phryder ôl-enedigol ar ôl rhoi gene

Charlotte Harding
Posted on 29/03/2017

Beth yw gorbryder amenedigol?

Gorbryder a geir yn ystod beichiogrwydd neu yn ystod y flwyddyn ar ôl rhoi genedigaeth yw gorbryder amenedigol. Efallai y byddwch yn clywed y termau hyn yn cael eu defnyddio:

  • gorbryder cynenedigol os byddwch yn cael gorbryder yn ystod beichiogrwydd
  • gorbryder ôl-enedigol os byddwch yn cael gorbryder ar ôl rhoi genedigaeth

Er bod llawer o bobl yn ymwybodol y gallwch gael iselder ar ôl cael babi, mae'n llai cyffredin bod llawer o ferched yn cael gorbryder yn ystod ac ar ôl beichiogrwydd. Mewn gwirionedd, mae'n gyffredin cael iselder a gorbryder ar yr un pryd.

Bydd rhai merched yn cael gorbryder penodol ynghylch rhoi genedigaeth. Gelwir hyn yn docoffobia, sef ofni rhoi genedigaeth. Mae gan Tommy's ragor o wybodaeth am docoffobia a pha gymorth sydd ar gael.

Mae'r dudalen hon yn cwmpasu:

Beth yw'r arwyddion a'r symptomau cyffredin?

Sut y gallech fod yn teimlo'n gorfforol

Sut y gallech fod yn teimlo'n seicolegol

  • cyhyrau'n dynn a chur pen
  • pinnau bach
  • teimlo'n benysgafn neu deimlo pendro
  • anadlu'n gyflymach
  • chwysu neu byliau o wres
  • curiad calon sy'n gyflym, yn drwm neu'n afreolaidd
  • pwysedd gwaed uwch
  • trafferth cysgu
  • angen mynd i'r toiled yn fwy aml, neu'n llai aml
  • corddi tu mewn
  • cael pyliau o banig

 

 

  • teimlo tensiwn, nerfau ac ar bigau drain
  • teimlo arswyd, neu'n ofni'r gwaethaf
  • teimlo bod y byd yn mynd yn gyflymach neu'n arafach
  • teimlo y gall pobl eraill weld eich bod yn bryderus ac yn edrych arnoch
  • teimlo bod eich pen yn llawn meddyliau
  • meddwl am brofiadau negyddol o hyd, neu feddwl am sefyllfa dro ar ôl tro (a elwir yn gnoi cil)
  • teimlo'n aflonydd a methu â chanolbwyntio
  • methu â theimlo dim byd 

Beth yw'r triniaethau?

Mae amrywiaeth o opsiynau triniaeth ar gyfer gorbryder, a gall unrhyw un ohonynt fod yn ddefnyddiol i chi ar gyfer trin gorbryder amenedigol.

  • Triniaethau siarad. Mae'n debygol y cewch gynnig therapi gwybyddol ymddygiadol neu efallai bod eich gwasanaethau iechyd meddwl lleol yn cynnig cwnsela neu raglenni grŵp ar gyfer gorbryder. Gallwch siarad â'ch meddyg, neu gysylltu â'ch gwasanaethau lleol i gael gwybod beth a gynigir ganddynt. Ceir rhagor o wybodaeth yn ein hadran ar driniaethau siarad.
  • Adnoddau hunangymorth. Gallwch fanteisio ar raglenni therapi gwybyddol ymddygiadol ar-lein fel MoodGYM, a gellir rhagnodi llyfrau i chi er mwyn eich helpu i reoli eich gorbryder. Ceir rhagor o wybodaeth ar ein tudalennau ar driniaethau ar gyfer gorbryder.
  • Meddyginiaeth. Mae sawl cyffur gwahanol a all fod yn ddefnyddiol o ran rheoli gorbryder. Ceir rhagor o fanylion ar ein tudalennau ar feddyginiaeth gorbryder. Os oes gennych unrhyw bryderon ynghylch cymryd meddyginiaeth tra byddwch yn feichiog neu'n bwydo ar y fron, gallwch bob amser drafod hyn â'ch meddyg. Ceir rhagor o wybodaeth yn yr adran siarad â'ch meddyg.

Gellir cynnig cyfuniad o feddyginiaeth a thriniaeth siarad i chi. Bydd cymryd meddyginiaeth yn helpu llawer o bobl i deimlo'n ddigon sefydlog i gael y gorau allan o driniaeth siarad. Fodd bynnag, bydd meddyginiaeth neu driniaethau siarad yn unig yn fwy defnyddiol i eraill.

Os oes rhestrau aros hir ar gyfer triniaethau siarad yn eich ardal, gall eich meddyg argymell eich bod yn rhoi cynnig ar gyffur gwrth-iselder er mwyn eich helpu i ymdopi â'ch iechyd meddwl yn y cyfamser.

Roeddwn yn delio â phyliau o banig, a meddyliau gofidus y byddai fy mabi yn well ei fyd hebdda i.

Sut y gallaf helpu fy hun i ymdopi?

Gall gorbryder fod yn llethol a gall ei gwneud yn anodd i chi ymdopi â thasgau bob dydd a chysylltiadau â phobl. Dyma rai syniadau ar sut i ofalu amdanoch eich hun a'ch helpu i ymdopi:

  • Ceisiwch newid eich ffocws. Os byddwch yn teimlo'n orbryderus am rywbeth, canolbwyntiwch ar rywbeth bach fel manylion llun neu wead rhywbeth rydych yn ei wisgo. Os gallwch, ceisiwch ganolbwyntio'n llwyr ar yr un peth hwn, gan sylwi ar y manylion bach. Gall hyn eich helpu i gymryd ennyd i ymlacio.
  • Dysgwch ymarferion anadlu. Gall rheoli eich anadlu helpu i atal rhai o'r teimladau corfforol sy'n gysylltiedig â gorbryder a'ch helpu i ymlacio. Ceir enghraifft o ymarfer anadlu ar ein tudalen ar ymlacio.
  • Rhowch gynnig ar wneud ymarfer corff. Gall hyn helpu i dynnu eich sylw oddi ar unrhyw feddyliau sy'n eich gwneud yn orbryderus, a gall hefyd ddefnyddio rhywfaint o'r egni gorbryder a allai fod gennych. Nid yw hyn yn golygu chwaraeon na mynd i'r gampfa o reidrwydd - er enghraifft, efallai y byddwch am fynd am dro neu wneud ymarfer corff amgylch y tŷ, fel tacluso. Ceir rhagor o syniadau yma.
  • Cysylltu â sefydliadau arbenigol. Mae elusennau fel Anxiety UK a No Panic yn cynnig cymorth, cyngor a gwybodaeth i bobl sy'n cael pwl o orbryder.

Ceir rhagor o syniadau ar ein tudalennau ar hunanofal ar gyfer gorbryder.


Cyhoeddwyd y wybodaeth hon ym mis Gorffennaf 2016. Byddwn yn ei diwygio yn 2019.


Mental Health A-Z

Information and advice on a huge range of mental health topics

> Read our A-Z

Training

Helping you to better understand and support people with mental health problems

> Find out more

Special offers

Check out our promotional offers on print and digital booklets, for a limited time only

> Visit our shop today