Gorbryder a phyliau o banig

Mae'n egluro gorbryder a phyliau o banig, gan gynnwys achosion posibl a sut y gallwch gael gafael ar driniaeth a chymorth. Mae'n cynnwys cyngor ar helpu eich hun, ac arweiniad i ffrindiau a theulu.

Your stories

Managing anxiety with creativity

Damien blogs for us about using creativity to manage his anxiety.

Damien
Posted on 04/03/2014

Learning to cope with anxiety and panic attacks at university

Sophie blogs about her experiences of anxiety and panic attacks at university.

Sophie
Posted on 19/09/2014

Coping with panic attacks

Hannah blogs about how her panic attacks started and how things got better.

Posted on 17/07/2015

Beth sy’n achosi gorbryder?

Mae’n anodd gwybod pam bod gorbryder yn achosi problem iechyd meddwl i rai pobl ond nid i eraill.

Os ydych yn poeni mwy na phobl eraill gallai hefyd deimlo fel rhan o’ch personoliaeth – neu gallai fod yn gymysgedd o’r pethau hyn. Weithiau, ni wyddoch pam eich bod yn teimlo’n bryderus o gwbl, ac efallai nad yw’n ymddangos bod unrhyw reswm amlwg.

Profiadau blaenorol neu yn ystod plentyndod

Os digwyddodd rhywbeth poenus i chi yn y gorffennol, efallai y byddwch yn pryderu am wynebu sefyllfaoedd tebyg eto rhag ofn y byddant yn ysgogi’r un teimladau poenus.

Hefyd, gallech fod wedi dysgu teimlo’n bryderus yn gynnar mewn bywyd. Er enghraifft, os oedd eich teulu neu’ch prif ofalwyr yn tueddu i feddwl bod y byd yn lle bygythiol neu beryglus, efallai eich bod wedi dysgu teimlo’r un ffordd.

Fe ddechreuodd y cyfan yn ôl yn yr ysgol uwchradd pan ges i fy mwlio’n gorfforol ac yn eiriol. Bu’n gyfnod trawmatig i mi ac weithiau mae’n dal [yn drawmatig] meddwl amdano.

Bywyd ac arferion bob dydd

Gall eich ffordd o fyw a’r ffordd rydych yn treulio’ch amser o ddydd i ddydd effeithio ar y ffordd rydych yn teimlo. Er enghraifft, gall y profiadau canlynol i gyd gyfrannu at orbryder:

• blinder neu straen (gweler Sut i reoli straen)
• oriau gwaith hir (gweler How to be mentally healthy at work)
• pwysau yn y cartref, yn y gwaith neu ar eich cwrs os ydych yn astudio (gweler How to cope with student life)
• problemau tai (gweler The Mind guide to housing and mental health)
• problemau ariannol (gweler Money and mental health).

Rwyf wedi sylweddoli’n ddiweddar fy mod yn gwario arian pan fydda i’n bryderus, sydd, yn ei dro, yn gwneud i mi deimlo’n bryderus ynglŷn â faint o arian rwy’n ei wario.

Deiet

Gall eich deiet effeithio ar eich hwyliau o ddydd i ddydd, a gall rhai bwydydd ddynwared ac ysgogi symptomau gorbryder, fel:

  • yfed caffein
  • bwyta llawer o siwgr
  • ddeiet gwael yn gyffredinol

(Gweler ein llyfryn ar-lein The Mind guide to food and mood am ragor o wybodaeth).

Iechyd corfforol ac iechyd meddwl

Gall eich iechyd corfforol effeithio ar eich lles meddyliol. Er enghraifft, os oes gennych gyflwr iechyd corfforol hirdymor, neu boen gronig, gallai hyn wneud i chi fod yn fwy agored i broblemau iechyd meddwl fel gorbryder neu iselder (gweler ein llyfryn Understanding depression am ragor o wybodaeth).

Yn yr un modd, os ydych yn cael problemau iechyd meddwl eraill, fel iselder, gall hyn hefyd wneud i chi fod yn fwy agored i gael problemau gorbryder. (Gweler ein llyfryn Understanding mental health problems am ragor o wybodaeth am gyflyrau iechyd meddwl gwahanol.)

Cyffuriau a meddyginiaeth

Os ydych yn cymryd meddyginiaeth ar bresgripsiwn neu gyffuriau stryd, gan gynnwys alcohol, gallant effeithio ar eich iechyd meddwl o bosibl. Er enghraifft, gallech deimlo gorbryder fel sgil-effaith:

• rhai meddyginiaethau ar gyfer problemau iechyd meddwl (gweler ein tudalennau gwe ar Medication am ragor o wybodaeth).
• rhai meddyginiaethau ar gyfer problemau iechyd eraill, fel steroidau neu rai meddyginiaethau gwrthfalaria (gallwch gael gwybodaeth ddibynadwy am feddyginiaethau o’r fath ar wefan yr Medicines & Healthcare products
Regulatory Agency (MHRA)

• cyffuriau stryd neu alcohol (gweler ein llyfryn ar-lein The Mind guide to street drugs and mental health).

Geneteg

Ceir rhywfaint o dystiolaeth sy’n awgrymu y gallai rhai pobl etifeddu tuedd genetig i fod yn fwy pryderus nag eraill.


Cyhoeddwyd y wybodaeth hon yn 2015. Byddwn yn ei diwygio yn 2018.


Mental Health A-Z

Information and advice on a huge range of mental health topics

> Read our A-Z

Training

Helping you to better understand and support people with mental health problems

> Find out more

Special offers

Check out our promotional offers on print and digital booklets, for a limited time only

> Visit our shop today