Mynnwch help nawr Gwnewch rodd

Awgrymiadau ar gyfer rheoli’r broses o adael CAMHS

Mae’r dudalen hon yn cynnig cyngor ac awgrymiadau i helpu pobl ifanc sydd yn y broses o adael CAMHS.

Mae'n ddrwg gennym, nid oes gennym fersiwn Gymraeg o'r dudalen hon ar hyn o bryd.

Mae’r wybodaeth hon ar gyfer pobl ifanc sy’n gadael Gwasanaethau Iechyd Meddwl Plant a’r Glasoed (CAMHS, neu SCAMHS yng Nghymru) am unrhyw reswm. Os mai dim ond gwybodaeth am adael i symud i Wasanaethau Iechyd Meddwl i Oedolion (AMHS) rydych ei hangen, edrychwch ar ein tudalennau symud i AMHS a phroblemau wrth symud.

Os ydych chi eisiau cael cymorth gan CAMHS am y tro cyntaf, efallai y byddai’n ddefnyddiol darllen ein gwybodaeth am ddeall CAMHS.

Gall gadael CAMHS deimlo fel profiad anodd iawn. Yn enwedig os oes llawer o brofiadau eraill yn digwydd i chi ar hyn o bryd, fel:

  • Gadael yr ysgol, neu fynd yn ôl i’r ysgol os ydych chi wedi bod yn sâl
  • Sefyll arholiadau neu astudio
  • Cael problemau perthynas â phobl sy’n agos atoch chi
  • Symud i le newydd ar gyfer prifysgol neu goleg
  • Meddwl beth allech chi ei wneud fel swydd
  • Symud i Wasanaethau Iechyd Meddwl i Oedolion (AMHS) neu i wasanaeth arall i oedolion

Os ydych chi’n parhau i gael cymorth ar gyfer eich iechyd meddwl, neu’n cael eich rhyddhau, gall ein hawgrymiadau eich helpu i deimlo’n well am adael CAMHS.

Mae’r dudalen hon yn cynnig awgrymiadau sy’n gallu rhoi arweiniad i chi ar sut i wneud y canlynol:

Gofyn i’ch tîm CAMHS am wybodaeth

Cyn eich apwyntiadau, gallech chi gynllunio ychydig o gwestiynau i ofyn i’ch tîm gofal beth i’w ddisgwyl pan fyddwch chi’n gadael. Gall deall yr hyn sy’n digwydd eich helpu i deimlo bod gennych chi fwy o reolaeth.

Pa gwestiynau allaf i eu gofyn i fy nhîm CAMHS?

Does dim cwestiynau cywir neu anghywir, ond dyma rai syniadau i’ch rhoi chi ar ben ffordd. Os nad ydych chi’n teimlo’n gyfforddus, gallech chi ofyn i oedolyn neu eiriolwr dibynadwy ofyn ar eich rhan chi.

  • Ar ba oedran y bydd CAMHS yn rhoi’r gorau i fy nghefnogi yn fy ardal?
  • Pa fath o wasanaethau oedolion sydd ar gael yn fy ardal i?
  • Os nad ydw i’n mynd i AMHS, pa fathau eraill o gymorth sydd ar gael?
  • Ble alla i ddod o hyd i gopi o’r polisi rydych yn ei ddefnyddio i symud o CAMHS i AHMS?
  • Os ydych chi’n byw yn Lloegr: ydw i o dan y Dull Rhaglen Ofal (CPA)?
  • Alla i weld fy nghynllun gofal?
  • Pwy fydd yn rheoli’r broses o’m symud i AMHS?
  • Pa mor aml fydda i’n cwrdd â rhywun i drafod y cynlluniau ar gyfer symud?
  • Oes gen i gynllun pontio, ac a gaf i ei weld?
  • Pa fathau o gymorth a thriniaeth fydda i’n cael fy atgyfeirio ar eu cyfer?
  • Gyda phwy alla i siarad os ydw i’n teimlo bod fy iechyd meddwl yn gwaethygu ar ôl cael fy rhyddhau?
  • Ydw i’n dal yn gallu cael fy atgyfeirio at AMHS yn y dyfodol?
  • Allwch chi fy atgyfeirio at unrhyw wasanaethau eraill ar gyfer oedolion?
  • Pa fathau eraill o gymorth alla i ddod o hyd iddyn nhw yn y gymuned?
  • Alla i gael fy ailasesu gan CAMHS os bydd angen i mi wneud hynny?

Roeddwn i’n cael fy ngadael heb wybod pryd roeddwn i’n symud a sut roedd y broses yn gweithio.

Dweud wrth eich tîm CAMHS beth sy’n bwysig i’ch gofal

Os ydych chi’n gadael CAMHS i symud i wasanaethau oedolion fel AMHS, gallwch chi weithiau weld llawer o wahanol weithwyr iechyd proffesiynol. Gall hyn fod yn anodd os ydych chi’n gorfod ailadrodd eich stori ac esbonio’r hyn sydd ei angen arnoch i bobl wahanol.

Ceisiwch ysgrifennu’r hyn rydych yn dymuno i’r bobl sy’n eich cefnogi gael gwybod, fel y canlynol:

  • Pethau rydych chi’n eu hoffi am eich triniaeth a’ch cefnogaeth bresennol
  • Pethau sy’n bwysig i chi ar gyfer eich triniaeth a’ch cefnogaeth
  • Pethau rydych chi wedi’u cael yn anodd yn CAMHS ac eisiau eu gweld yn cael eu newid
  • Therapïau neu driniaethau rydych chi wedi rhoi cynnig arnyn nhw ac sydd wedi bod yn ddefnyddiol neu ddim yn ddefnyddiol
  • Y mathau o gymorth neu driniaethau rydych chi eisiau
  • Eich gobeithion ar gyfer eich iechyd meddwl a’ch llesiant yn y dyfodol

Gallech wneud hyn drwy lenwi pasbort pontio.

 

Felly 6 mis cyn i chi fod yn 18 oed, dyna pryd maen nhw i fod i ddechrau paratoi’r cyfan. Fe wnes i ddweud yn benodol nad oeddwn i eisiau seiciatrydd penodol pan wnes i drosglwyddo. I fod yn deg, fe wnaethon nhw hynny felly doedd dim rhaid i mi eu gweld nhw.

Llenwi ‘pasbort’ i rannu eich profiadau

Cyn i chi adael CAMHS, mae llenwi pasbort yn eich helpu i ddweud beth rydych chi eisiau i’r bobl sy’n eich cefnogi chi ei wybod. Gallwch chi restru eich anghenion a dweud wrthynt beth sy'n bwysig i chi.

Mae gennym 2 fath o dempledi pasbort. Gallwch eu llwytho i lawr a llenwi pa un bynnag sydd orau ar gyfer eich cynlluniau ar ôl gadael CAMHS:

Efallai y byddwch chi am rannu hwn â’ch meddyg teulu neu weithiwr iechyd proffesiynol arall, fel therapydd.

Lawrlwytho eich pasbort symud ymlaen o CAMHS:

Dylent roi rhywbeth fel hyn i chi yn SCAMHS yng Nghymru beth bynnag, ond gall pobl ifanc yn Lloegr hefyd gadw cofnod ysgrifenedig gan ddefnyddio ein templed.

Lawrlwytho eich pasbort ‘pontio i AMHS’:

Gallwch rannu eich pasbort gyda’ch tîm CAMHS. Gofynnwch iddyn nhw gadw copi ar eich cofnodion – gallan nhw ei anfon at unrhyw bobl newydd sy’n gweithio gyda chi yn AMHS.

Os ydych chi’n byw yng Nghymru, gallwch chi hefyd edrych ar yr enghraifft fanylach hon o Basbort Pontio i Bobl Ifanc.

Roedd yr holl broses yn llethol ond rwy’n ddiolchgar am y ffordd y llwyddodd fy nhîm i’w rheoli. Roedden nhw’n wir yn ceisio gwneud pethau mor hawdd â phosibl i mi.

Adeiladu eich rhwydwaith cymorth

Pan fyddwch chi’n gadael CAMHS am unrhyw reswm, mae’n bwysig cael cymaint o gymorth â phosibl. Gallai hyn fod yn ffrindiau, partneriaid, aelodau o’r teulu, gofalwyr neu warcheidwaid. Gallwch chi hefyd ofyn am gymorth gan weithwyr proffesiynol dibynadwy fel staff CAMHS, athrawon neu weithwyr cymdeithasol.

I adeiladu a chynnal eich rhwydwaith cefnogi, ceisiwch wneud y canlynol:

  • Daliwch ati i siarad. Weithiau, gall rhoi gwybod i bobl beth sy’n digwydd a sut rydych chi’n teimlo wneud pethau ychydig yn haws.
  • Dywedwch wrth bobl eraill sut y gallant helpu. Efallai y byddwch chi am iddynt fod yno pan fydd eu hangen arnoch, neu ar gyfer pethau ymarferol fel mynd i apwyntiadau gyda chi.
  • Gofynnwch am help os oes angen hynny arnoch chi. Gall hyn fod yn anodd ond mae’n bwysig dweud wrth y bobl o’ch cwmpas pan fyddwch chi’n gweld pethau’n anodd.
  • Siaradwch â’ch tîm CAMHS. Os ydych chi’n poeni’n ofnadwy am adael gwasanaeth, dywedwch wrth rywun yn eich tîm CAMHS. Gallant drafod pethau gyda chi.
  • Edrychwch ar ddewisiadau eraill o ran cymorth. Gall y rhain fod ar-lein, dros y ffôn, neu yn eich ardal leol. I gael rhagor o wybodaeth, ewch i’n tudalen ar ddod o hyd i gymorth i bobl ifanc. Os ydych chi dros 18 oed, gallwch chi ddarllen ein gwybodaeth i oedolion am chwilio am help ar gyfer problem iechyd meddwl.

I gael syniadau am ofalu amdanoch eich hun, edrychwch ar ein tudalen ar ofalu am eich llesiant.

Mae’n helpu i sicrhau bod gennych rwydwaith cefnogaeth o’ch cwmpas o bobl y gallwch ymddiried ynddynt. Gwnewch yn siŵr eich bod yn gwybod sut i fod yno i chi eich hun pan fydd eich iechyd meddwl yn mynd yn anodd. Sefydlwch strategaethau sy’n gweithio i chi cyn i chi adael CAMHS.

Weithiau, gallwn ni ei chael yn anodd siarad â phobl sy’n agos atom am ein hiechyd meddwl. Neu efallai nad oes gennym ni neb i siarad â nhw.

Os bydd angen i chi siarad â rhywun, gallwch chi siarad â rhywun yn gyfrinachol dros y ffôn, drwy neges destun neu drwy sgwrsio ar y we. Mae’r bobl yn y sefydliadau hyn wedi cael eu hyfforddi i wrando arnoch a’ch cefnogi chi:

  • Childline. Maen nhw’n cynnig llinell gymorth 24 awr, gwasanaeth e-bost a gwasanaeth cwnsela ar-lein a dros y ffôn i blant a phobl ifanc yn y DU, i gyd am ddim. Maen nhw’n gallu darparu cwnselwyr sy’n siarad Cymraeg hefyd.
  • The Mix. Mae’n cynnig llinell gymorth, e-bost, sgwrs fyw, gwasanaeth cwnsela dros y ffôn a llinell ffôn argyfwng i unrhyw un dan 25 oed.

I ddod o hyd i fwy o sefydliadau sy’n cynnig cymorth, edrychwch ar ein rhestr o gysylltiadau defnyddiol ar gyfer pobl ifanc.

Siarad ag eraill sydd wedi gadael CAMHS

Gall siarad â phobl ifanc eraill sydd wedi bod drwy brofiadau tebyg fod yn hynod ddefnyddiol. Efallai y byddan nhw’n gallu rhoi cyngor a help i chi deimlo nad ydych chi ar eich pen eich hun.

Os nad ydych chi’n adnabod rhywun, gallwch siarad â phobl ifanc eraill ar fyrddau negeseuon ar-lein, fel Kooth, The Mix a Childline.

Ar fyrddau negeseuon, gallwch:

  • Ofyn cwestiynau
  • Rhannu meddyliau
  • Holi pobl eraill am eu profiadau

Os ydych chi’n chwilio am gymorth ar-lein, cofiwch gadw’n ddiogel. Meddyliwch bob amser beth rydych chi’n teimlo’n gyfforddus yn ei rannu a beth rydych chi eisiau ei gadw’n breifat.

Mae gwybodaeth am sut i wneud hyn ar gael ar wefan Childline.

Efallai y gwelwch fod rhai pobl wedi mynd drwy brofiadau tebyg i chi. Gall hyn fod yn galonogol, hyd yn oed os nad yw’n brofiad da.

Roedd rhai o’r bobl ifanc y buom yn siarad â nhw wedi disgrifio gadael CAMHS mewn gwahanol ffyrdd. Dyma’r mathau o bethau y gallech chi eu dysgu wrth siarad ag eraill:

Roedd gadael CAMHS yn gam mawr i mi. Roedd yn rhaid i mi ddysgu gofalu am fy iechyd meddwl fy hun a bod yn gwnselydd i mi fy hun. Roedd hynny’n anodd i ddechrau, ond roedd wedi fy helpu i fod yn fwy gwydn ac yn llai dibynnol ar eraill i dawelu fy meddwl pan oeddwn i dan straen.

Fe wnes i adael CAMHS pan oeddwn i’n 18 oed a chael fy symud i sefydliad cymorth lleol arall. Roedd y broses hon yn eithaf anodd i mi, yn enwedig oherwydd bod y 2 berson a oedd yn gofalu amdanaf, ac a oedd yn gyfrifol am fy ngofal, i ffwrdd.

Cefais fy rhyddhau gan CAMHS cyn atgyfeirio fy hun at wasanaethau therapi seicolegol lleol. Mae’r amseroedd aros ar gyfer y rheini wedi bod yn hirach na gwasanaethau plant a phobl ifanc.

Yn ystod y broses o adael, ni chefais wybod beth i’w wneud pe bai angen help arnaf yn y dyfodol na sut i ailgyfeirio.

Rhywbeth eithaf poenus oedd teimlo eich bod yn cael eich troi oddi wrth CAMHS ar ôl bod gyda nhw am fwy na 4 blynedd.

Gofalu am eich llesiant

P’un ai a ydych chi’n cael eich rhyddhau neu’n parhau â’ch cymorth yn rhywle arall, gall gadael CAMHS deimlo fel cyfnod anodd iawn. Mae’n bwysig bod yn garedig â chi’ch hun.

Yn ystod y cyfnod hwn, ceisiwch wneud y canlynol:

  • Siarad â rhywun dibynadwy ynglŷn â sut rydych chi’n teimlo, e.e. ffrind neu oedolyn rydych chi’n ymddiried ynddynt. I gael syniadau am sut i ddechrau’r sgwrs, edrychwch ar ein tudalen ar siarad â phobl eraill.
  • Gwneud pethau sy’n eich helpu i ymlacio, e.e. gwrando ar gerddoriaeth, darllen neu wylio eich hoff ffilmiau.
  • Gwneud y pethau rydych chi’n eu mwynhau, e.e. gwneud amser ar gyfer eich hoff ddiddordebau, neu dreulio amser gydag anwyliaid.
  • Gwneud blwch hunanofal. Llenwch flwch gyda phethau sy’n rhoi cysur i chi pan fyddwch chi’n teimlo’n isel neu’n cael trafferth gyda phethau. Gallwch gynnwys pethau rydych chi’n hoffi eu gwneud neu bethau sy’n eich helpu i ymlacio.

I gael rhagor o wybodaeth ac awgrymiadau ar gyfer pan fyddwch chi’n cael trafferth, edrychwch ar ein tudalennau ar ddod o hyd i gymorth a gofalu am eich llesiant.

Pan fyddwch chi’n gadael CAMHS, efallai y bydd gennych chi broblemau gyda’r broses ac y bydd angen gwybodaeth ychwanegol arnoch chi. Efallai y byddai’n ddefnyddiol darllen y tudalennau hyn:

Cyhoeddwyd: Rhagfyr 2022
Adolygiad nesaf: Rhagfyr 2025

Mae’r bobl ifanc wedi cytuno i’w geiriau ymddangos ar y dudalen hon. Dydy eu profiadau ddim yn gysylltiedig â’r bobl sy’n ymddangos yn y lluniau.

Mae cyfeiriadau ar gael ar gais. Os ydych chi am atgynhyrchu’r cynnwys hwn, ewch i’n tudalen caniatâd a thrwydded.

PIF Tick quality mark logo for trusted information creators

Am ragor o wybodaeth

arrow_upwardYn ôl i'r brig