Mynnwch help nawr Gwnewch rodd

Unigrwydd

Mae'r adran hon yn egluro unigrwydd, gan gynnwys beth sy'n achosi unigrwydd a sut mae hynny'n gysylltiedig â phroblemau iechyd meddwl. Mae'n rhoi awgrymiadau ymarferol i helpu i reoli teimladau o unigrwydd, a lle arall gallwch chi fynd i gael cymorth.

Mae'r dudalen hon hefyd ar gael yn Saesneg.

Sut alla' i reoli unigrwydd?

Mae awgrymiadau a syniadau ynghylch rheoli teimladau o unigrwydd ar y dudalen hon:

 

Mae'r syniadau hyn yn ddefnyddiol i rai pobl, ond cofiwch fod gwahanol bethau'n gweithio i wahanol bobl ar wahanol adegau. Rhowch gynnig ar y pethau rydych chi'n teimlo'n gyfforddus â nhw yn unig, a cheisiwch beidio â rhoi gormod o bwysau arnoch chi eich hun. Os nad ydy rhywbeth yn gweithio i chi (neu os nad ydy hynny'n teimlo'n bosib ar hyn o bryd), gallwch roi cynnig ar rywbeth arall, neu ddod yn ôl ato rywdro eto.

Cymryd pethau'n araf

Os ydych chi wedi bod yn teimlo'n unig ers tro byd, hyd yn oed os ydych chi eisoes yn adnabod llawer o bobl, gall fod yn frawychus meddwl am geisio cwrdd â phobl newydd neu fod yn agored â phobl am y tro cyntaf.

Ond does dim rhaid i chi ruthro i wneud unrhyw beth.

  • Dechreuwch drwy fynd i rywle fel caffi, y sinema neu ddigwyddiad chwaraeon lle gallwch fod o gwmpas pobl, ond does dim disgwyl i chi siarad â nhw – efallai y gwelwch fod bod o gwmpas pobl eraill yn ddigon i helpu gyda'ch teimladau o unigrwydd.
  • Os ydych chi'n mynd i grŵp neu ddosbarth, gallech ofyn i bwy bynnag sy'n rhedeg y dosbarth neu'r grŵp a fyddai modd i chi fynd yno i wylio'n unig i ddechrau.
  • Ewch i rywle lle does dim disgwyl i chi sgwrsio â phobl yn syth, er enghraifft, dosbarth lle mae pawb yn canolbwyntio ar weithgaredd.

Unigrwydd ac iechyd meddwl

Gwyliwch flog Lee ar sut gwnaeth siarad â phobl ar-lein a chyfrannu at ymgyrch iechyd meddwl ei helpu i ddechrau dod dros ei unigrwydd.

Gwneud cysylltiadau newydd

Os ydych chi'n teimlo'n unig oherwydd nad ydych chi'n cael llawer o gyswllt cymdeithasol boddhaol yn eich bywyd, gallech roi cynnig ar geisio cwrdd â mwy o bobl neu bobl wahanol.

  • Beth am ymuno â dosbarth neu grŵp sy'n seiliedig ar eich hobïau neu'ch diddordebau. Edrychwch ar ein tudalen cysylltiadau defnyddioli ddod o hyd i grwpiau sydd o ddiddordeb i chi.
  • Os allwch chi wneud hynny, mae gwirfoddoliyn ffordd dda o gwrdd â phobl. Gall helpu pobl eraill wir fod o gymorth i wella eich iechyd meddwl hefyd. Mae'n syniad da gwneud yn siŵr y byddwch chi'n cael digon o gymorth gan y mudiad lle rydych chi'n gwirfoddoli hefyd. Edrychwch ar ein tudalen cysylltiadau defnyddiol i weld pa fudiadau all eich helpu chi i ddod o hyd i gyfleoedd gwirfoddoli lleol.

Sut mae gwirfoddoli yn fy siop Mind wedi fy helpu i

"Roedd yn golygu fy mod i'n dechrau credu nad oedd yn rhaid i mi fod ofn sefyllfaoedd cymdeithasol."

Rhowch gynnig ar gymorth gan gymheiriaid

Mae nifer o wahanol fathau o wasanaeth cymorth gan gymheiriaid sy'n rhoi cyfle i bobl ddefnyddio eu profiadau eu hunain i helpu a chefnogi ei gilydd, gan gynnwys profiadau o unigrwydd a phroblemau iechyd meddwl cysylltiedig.

Dyma rai mathau gwahanol o gymorth gan gymheiriaid a allai fod yn ddefnyddiol i chi:

  • Rhowch gynnig ar wasanaeth cyfeillio. Mae amryw o elusennau'n cynnig gwasanaethau cyfeillio dros y ffôn a wyneb yn wyneb, sy'n trefnu bod cyfeillion gwirfoddol yn cysylltu â phobl sy'n teimlo'n unig. Edrychwch ar ein tudalen cysylltiadau defnyddioli gael manylion mudiadau sy'n cynnal gwasanaethau cyfeillio.
  • Ymunwch â chymuned ar-leinfel Elefriends. Gall y cymunedau hyn gynnig lle i wrando ar bobl eraill a rhannu â phobl eraill sydd wedi cael profiadau tebyg. Maen nhw ar gael 24/7. Mae'r rhan fwyaf yn rhad ac am ddim, a gallwch gael gafael arnyn nhw ble bynnag rydych chi. Edrychwch ar ein tudalennau iechyd meddwl ar-lein i gael rhagor o awgrymiadau.
  • Cysylltwch â llinell wybodaeth Mindneu eich Mind lleol i weld pa fathau eraill o gymorth a allai fod ar gael yn eich ardal chi.
Photo of Rabia smiling and doing a thumbs up pose

Cymorth gan gymheiriaid sy'n grymuso menywod

"Roedd yn wych bod yng nghwmni pobl eraill a siarad eto."

Ceisiwch fod yn agored

Efallai eich bod yn teimlo eich bod yn adnabod digon o bobl, ond yr hyn sydd o'i le mewn gwirionedd ydy nad ydych chi'n teimlo'n agos atyn nhw, neu nad ydyn nhw'n rhoi'r gofal a'r sylw angenrheidiol i chi.

Yn y sefyllfa hon efallai y byddai'n help i chi fod yn agored â'ch ffrindiau a theulu am sut rydych chi'n teimlo.

Os nad ydych chi'n teimlo'n gyfforddus wrth fwrw eich bol wrth y bobl rydych chi'n eu hadnabod, gallech roi cynnig ar siarad â therapydd neu ddefnyddio gwasanaeth cymorth gan gymheiriaid.

"Byddwch yn ddewr ac estyn allan at rywun. Does dim rhaid i hyn fod wyneb yn wyneb; gallech rannu neges ar y cyfryngau cymdeithasol."

Therapïau siarad

Mae therapïau siarad yn caniatáu i chi archwilio eich teimladau o unigrwydd a'u deall, a gall eich helpu chi i ddatblygu ffyrdd cadarnhaol o ddelio â'ch teimladau. Er enghraifft, gall therapi fod yn rhywle i chi drafod y problemau emosiynol sy'n ei gwneud hi'n anodd i chi ffurfio perthnasoedd sy'n rhoi boddhad.

Os ydy gorbryder am sefyllfaoedd cymdeithasol wedi gwneud i chi deimlo ar eich pen eich hun, efallai y bydd therapi gwybyddol ymddygiadol (CBT) yn gallu helpu. Mae hyn yn canolbwyntio ar sut mae eich meddyliau, eich credoau a'ch agweddau yn effeithio ar eich teimladau a'ch ymddygiad, ac yn eich dysgu chi i ymdopi â phroblemau gwahanol.

Edrychwch ar ein tudalennau therapïau siarad a CBT i gael rhagor o wybodaeth am y rhain a mathau eraill o therapi.

Gofal cymdeithasol

Er nad oes ateb cyfreithiol i unigrwydd, efallai y gall y gyfraith eich helpu os oes angen gofal a chymorth arnoch chi.

Mae Deddf Gofal 2014 yn Lloegr a Deddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant (Cymru) 2014 yng Nghymru yn gosod rhwymedigaethau cyffredinol ar awdurdodau lleol i hyrwyddo lles ac atal anghenion gofal cymdeithasol rhag codi.

Maen nhw hefyd yn cynnwys dyletswyddau penodol i awdurdodau lleol helpu unigolion. Edrychwch ar ein tudalennau hawliau iechyd a gofal cymdeithasol i gael rhagor o wybodaeth. Hefyd, gallwch gysylltu â Llinell Gyfreithiol Mind gyda'ch ymholiad penodol.

Byddwch yn ofalus wrth gymharu eich hun â phobl eraill

Mae'n anodd iawn peidio â chymharu ein hun â phobl eraill. Mae pawb yn gwneud hynny, ond cofiwch nad ydy pethau fel maen nhw'n ymddangos bob tro.

Er enghraifft, ar y cyfryngau cymdeithasol, yn aml iawn dim ond y rhannau o'u bywyd mae pobl eraill am i ni eu gweld maen nhw'n eu rhannu, a gall hyn wneud i ni deimlo fel mai ni ydy'r unig rai sy'n teimlo'n unig.

Dydych chi ddim yn gwybod sut mae pobl eraill yn teimlo pan fyddan nhw ar eu pen eu hun, neu pan fydd eu ffrydiau cyfryngau cymdeithasol yn cael eu diffodd, ac maen bwysig eich atgoffa eich hun o hyn.

Os ydych chi'n poeni y gallai cyfryngau cymdeithasol fod yn effeithio ar eich iechyd meddwl chi, edrychwch ar ein gwybodaeth am iechyd meddwl ar-lein.

Os oes gennych chi ddiffyg hyder ynoch chi eich hun neu yn eich bywyd o'i gymharu â phobl eraill, ac os ydych chi'n credu y gallai hyn fod yn cyfrannu at eich unigrwydd, efallai y bydd ein gwybodaeth am hunan-barch yn helpu.

"Weithiau rydw i'n teimlo'n unig pan fydd gwybodaeth yn fy llethu - y newyddion, y cyfryngau cymdeithasol, y teledu, clecs negyddol ac ati - rydw i'n teimlo cymaint ar wahân ac yn wahanol i'r rhan fwyaf o bobl."

Gofalu amdanoch eich hun

Mae teimlo'n unig yn gallu achosi straen mawr a gall gael effaith fawr ar eich lles cyffredinol. Gall hynny olygu ei bod hi'n anoddach fyth i chi gymryd camau cadarnhaol i deimlo'n well.

Meddyliwch am sut mae rhai o'r pethau canlynol yn effeithio ar sut rydych chi'n teimlo ac a allwch chi wneud unrhyw beth i'w newid:

  • Ceisiwch gael digon o gwsg. Mae cael gormod neu ddim digon o gwsg yn gallu cael effaith fawr ar sut rydych chi'n teimlo. Edrychwch ar ein tudalennau problemau cysgui gael rhagor o wybodaeth.
  • Meddyliwch am eich deiet. Gall bwyta'n rheolaidd a chadw lefel y siwgr yn eich gwaed yn sefydlog wneud gwahaniaeth i'ch hwyliau a'ch egni. Edrychwch ar ein tudalennau  bwyd a hwyliaui gael rhagor o wybodaeth.
  • Ceisiwch wneud rhywfaint o weithgarwch corfforol. Mae ymarfer corff yn gallu bod yn ddefnyddiol iawn ar gyfer eich lles meddyliol, ac mae rhai pobl yn teimlo ei fod yn gwella eu hunan-barch. Edrychwch ar ein tudalennau gweithgarwch corfforol ac iechyd meddwli gael rhagor o wybodaeth.
  • Treuliwch amser y tu allan. Gall treulio amser mewn man gwyrdd helpu eich lles. Edrychwch ar ein tudalennau natur ac iechyd meddwli gael rhagor o wybodaeth.
  • Treuliwch amser ag anifeiliaid. Mae treulio amser ag anifeiliaid yn gallu helpu rhai pobl sy'n teimlo'n unig, naill ai drwy gael anifail anwes neu drwy dreulio amser ag anifeiliaid yn eu hamgylchedd naturiol. Os ydy bod yng nghwmni anifeiliaid o fudd i chi, gallech fynd i fferm gymunedol neu fferm ddinesig leol - mae gan Ffermydd a Gerddi Cymdeithasol restr o brosiectau cymunedol awyr agored ledled y DU, ac mae anifeiliaid ar gael i'r cyhoedd yn nifer ohonyn nhw.
  • Osgowch gyffuriau ac alcohol. Er y gallech fod eisiau defnyddio cyffuriau ac alcohol i ymdopi â theimladau anodd amdanoch eich hun, yn y pen draw fe allan nhw wneud i chi deimlo'n waeth a'ch atal chi rhag delio â phroblemau sylfaenol. Edrychwch ar ein tudalennau  cyffuriau hamdden ac alcoholi gael rhagor o wybodaeth.

"Dydw i byth yn teimlo'n unig pan fydda' i ym myd natur. Rydw i'n teimlo'n fwy cysylltiedig nag erioed pan fydda' i'n cerdded drwy goedwig neu ger afon."

This information was published in July 2019. We will revise it in 2022.

References are available on request. If you would like to reproduce any of this information, see our page on permissions and licensing.

Share this information

arrow_upwardYn ôl i'r brig