Paranoia (Cymraeg)

Mae'n egluro paranoia, gan gynnwys achosion posibl a sut y gallwch gael gafael ar driniaeth a chymorth. Mae'n cynnwys cyngor ar helpu eich hun, ac arweiniad i ffrindiau a theulu.

Your stories

My experience of psychosis

Louise
Posted on 24/10/2013

Hearing voices

Lucy
Posted on 09/01/2013

Rediscovering words and writing

Charlie
Posted on 22/05/2013

Pa driniaeth sydd ar gael?

Os yw eich meddyliau paranoiaidd yn peri gofid i chi yna efallai y byddwch am gael triniaeth. Efallai y cynigir triniaeth ar gyfer paranoia fel rhan o'ch triniaeth ar gyfer problem iechyd meddwl.

Fel arfer, y cam cyntaf yw mynd i weld eich meddyg teulu. Gall ein gwybodaeth am geisio help ar gyfer problem iechyd meddwl eich helpu i siarad â'ch meddyg ynglŷn â'ch iechyd meddwl.

Triniaethau siarad

Gall triniaethau siarad eich helpu i ddeall eich profiadau a datblygu strategaethau i'ch helpu i ymdopi â nhw.

Therapi ymddygiad gwybyddol

Y ffurf fwyaf cyffredin ar driniaeth siarad ar gyfer paranoia yw therapi ymddygiad gwybyddol. Yn ystod therapi ymddygiad gwybyddol, byddwch yn archwilio'r ffordd rydych yn meddwl a'r dystiolaeth ar gyfer yr hyn rydych yn ei gredu ac yn chwilio am ddehongliadau posibl gwahanol. Gall therapi ymddygiad gwybyddol hefyd leihau pryder a gorbryder a all ddylanwadu ar deimladau o baranoia a'u cynyddu.

Cefais lawer o therapi ymddygiad gwybyddol, gan archwilio meddyliau negyddol a cheisio eu cymharu â thystiolaeth groes. Roedd yn helpu i drafod y broses hon ag eraill a oedd mewn sefyllfa well i weld 'tystiolaeth' neu ffyrdd amgen o edrych ar bethau.

Triniaethau siarad eraill

Mae sawl ffurf arall ar driniaethau siarad ar gael, yn cynnwys:

Mae triniaethau siarad ar gael am ddim ar y GIG, ond gall yr amseroedd aros amrywio. Gallwch ddewis gweld therapydd yn breifat os gallwch fforddio hynny. Mae gan Gymdeithas Seicotherapïau Ymddygiadol a Gwybyddol Prydain (BABCP) a Chymdeithas Cwnsela a Seicotherapi Prydain (BACP) restr o therapyddion hyfforddedig a chofrestredig.

Dod o hyd i therapydd rydych yn ymddiried ynddo

Gall meddyliau paranoiaidd ei gwneud yn anoddach i chi ymddiried yn eich therapydd neu siarad am sut rydych yn teimlo. Weithiau, gall hyn olygu bod therapi yn anoddach. Mae'n bwysig ceisio dod o hyd i therapydd rydych yn teimlo'n gyfforddus ag ef. Efallai y bydd ein gwybodaeth am ddod o hyd i therapydd o gymorth i chi. Gall hefyd helpu os byddwch yn teimlo y gallwch ddweud wrtho am eich pryderon. Efallai y bydd hefyd yn ddefnyddiol i chi gytuno â'ch therapydd ynghylch beth y byddwch yn ei wneud os bydd eich paranoia yn gwaethygu. Er enghraifft, efallai y byddwch yn penderfynu rhoi'r gorau i'r sesiynau nes y byddwch yn teimlo y gallwch ddechrau eto.

Therapïau celf

Gall therapïau celf eich helpu i gyfleu sut rydych yn teimlo mewn ffyrdd gwahanol. Gallant fod yn ddefnyddiol os ydych yn cael anhawster siarad am eich profiad.

Meddyginiaeth

Os ydych wedi cael diagnosis o sgitsoffrenia paranoiaidd neu anhwylder rhithiol, mae'n debygol y cewch gynnig cyffur gwrth-seicotig i leddfu eich symptomau. Gall cyffuriau gwrth-seicotig leddfu meddyliau paranoiaidd neu olygu y byddant yn codi llai o ofn arnoch.

Os oes gennych orbryder neu iselder, gall eich meddyg teulu gynnig cyffuriau gwrth-iselder neu dawelyddion ysgafn i chi. Gall y rhain eich helpu i deimlo'n llai pryderus am y meddyliau a gallant eu hatal rhag gwaethygu. Ceir rhagor o wybodaeth gyffredinol am feddyginiaeth ar ein tudalennau ar feddyginiaeth.

Paranoia a thriniaeth gan ddefnyddio rhith-wirionedd

Os ydych yn teimlo paranoia, efallai eich bod yn osgoi llefydd neu bobl sy'n gwneud i chi deimlo dan fygythiad - neu'n defnyddio technegau i'ch helpu i deimlo'n ddiogel. Mae gwaith ymchwil newydd yn ymchwilio i b'un a ellir cyfuno rhith-wirionedd â therapi gwybyddol er mwyn eich helpu i ymarfer bod mewn sefyllfaoedd sy'n codi ofn arnoch a chael gwybod beth fydd yn digwydd os na fyddwch yn defnyddio eich dulliau arferol i'ch helpu i deimlo'n ddiogel.


Cyhoeddwyd y wybodaeth hon ym mis Hydref 2016. Byddwn yn ei diwygio yn 2019.


Mental Health A-Z

Information and advice on a huge range of mental health topics

> Read our A-Z

Training

Helping you to better understand and support people with mental health problems

> Find out more

Special offers

Check out our promotional offers on print and digital booklets, for a limited time only

> Visit our shop today