Paranoia (Cymraeg)

Mae'n egluro paranoia, gan gynnwys achosion posibl a sut y gallwch gael gafael ar driniaeth a chymorth. Mae'n cynnwys cyngor ar helpu eich hun, ac arweiniad i ffrindiau a theulu.

Your stories

My experience of psychosis

Louise
Posted on 24/10/2013

Hearing voices

Lucy
Posted on 09/01/2013

Rediscovering words and writing

Charlie
Posted on 22/05/2013

Sut gallaf helpu fy hun?

Os ydych yn cael meddyliau paranoiaidd - neu'n meddwl y gallech fod yn cael meddyliau paranoiaidd - mae rhai pethau y gallwch eu gwneud i'ch helpu eich hun i ymdopi. Gallwch ddewis rhoi cynnig arnynt ar eu pen eu hunain neu ochr yn ochr â thriniaeth.

Cadwch ddyddiadur

Efallai y byddai'n ddefnyddiol i chi gadw cofnod mewn dyddiadur, er enghraifft:

  • beth yw eich meddyliau paranoiaidd
  • sut rydych yn teimlo amdanynt
  • pa mor aml rydych yn meddwl amdanynt
  • eich patrymau cwsg
  • digwyddiadau eraill yn eich bywyd

Gallech wneud hyn mewn llyfr nodiadau neu ddefnyddio ap neu adnodd ar-lein fel MoodPanda. Gallai fod yn ddefnyddiol i chi roi rhif rhwng 1 a 10 ar y meddyliau er mwyn dangos pa mor gryf rydych yn credu ynddynt a pha mor ofidus y maent yn gwneud i chi deimlo.

Gall hyn eich helpu i wneud y canlynol:

  • nodi beth allai fod yn ysgogi eich paranoia a phryd rydych fwyaf tebygol o gael meddyliau paranoiaidd
  • cydnabod y meddyliau paranoiaidd pan fyddant yn codi a'ch helpu i'w cwestiynu a'u herio
  • meddwl beth fu'n ddefnyddiol yn y gorffennol

Ar ôl i chi gael gwell dealltwriaeth o'ch ysgogiadau, gallwch geisio cymryd camau i'w hosgoi.

Cwestiynu a herio meddyliau paranoiaidd

Gall gofyn y cwestiynau hyn i chi'ch hun eich helpu i weithio allan p'un a yw eich meddyliau amheus yn baranoiaidd neu a oes cyfiawnhad drostynt.

  • A fyddai pobl eraill yn meddwl bod fy amheuon yn realistig?
  • Beth fyddai fy ffrind gorau yn ei ddweud?
  • Ydw i wedi siarad â phobl eraill am fy mhryderon?
  • A yw'n bosibl fy mod wedi gorliwio'r bygythiad?
  • A oes unrhyw dystiolaeth o'm hamheuon na ellir ei chwestiynu?
  • A yw fy mhryderon yn seiliedig ar ddigwyddiadau y gellid eu hystyried mewn ffyrdd gwahanol?
  • A yw fy mhryderon yn seiliedig ar fy nheimladau yn hytrach na thystiolaeth bendant?
  • A yw'n debygol y byddwn yn cael fy neilltuo uwchlaw pawb arall?
  • A oes unrhyw dystiolaeth yn erbyn yr hyn rwy'n ei gredu?
  • A yw'n bosibl fy mod yn bod yn orsensitif?
  • Ydw i'n dal i deimlo'n amheus er bod pobl eraill wedi rhoi sicrwydd i mi nad oes rheswm dros deimlo felly?

Chwiliwch am gymorth o'ch amgylch

  • Siaradwch am eich meddyliau gyda rhywun rydych yn ymddiried ynddo. Efallai y bydd siarad am eich meddyliau gyda ffrind neu aelod o'r teulu y gallwch ymddiried ynddo yn lleihau straen ac yn eich helpu i gwestiynu a herio eich meddyliau paranoiaidd. Gallech rannu'r wybodaeth hon â nhw, yn enwedig y wybodaeth i deulu a ffrindiau. Os nad oes gennych rywun y gallwch ymddiried ynddo, mae'r Samariaid yno ar gyfer unrhyw un sy'n gofidio 24 awr y dydd.

Yn fy marn i, bydd yn haws ac yn llai o straen arnoch ar ôl i chi rannu eich meddyliau â rhywun arall.

  • Cadwch mewn cysylltiad. Ceisiwch gadw mewn cysylltiad â phobl o'ch amgylch a gwnewch amser ar gyfer gweithgareddau sy'n gwneud i chi deimlo'n dda. Gall osgoi teulu a ffrindiau a rhoi'r gorau i ddiddordebau a hobïau wneud i chi deimlo'n ynysig yn y tymor hir.
  • Rhowch gynnig ar gymorth gan gymheiriaid. Mae cymorth gan gymheiriaid yn dwyn ynghyd bobl sydd wedi cael profiadau tebyg er mwyn cefnogi ei gilydd. Gallwch gael cymorth gan gymheiriaid ar-lein neu gallwch fynd i grŵp cymorth yn eich ardal leol. Mae grwpiau cymorth gan gymheiriaid ar gyfer paranoia ar gael drwy'r Rhwydwaith Paranoia Cenedlaethol neu Rethink.

Gallwch hefyd gysylltu â'ch cangen Mind leol er mwyn eich helpu i gael cymorth gan gymheiriaid yn lleol. Ceir rhagor o wybodaeth ar ein tudalennau ar gymorth gan gymheiriaid a'n cyfeiriadur cymorth gan gymheiriaid.

Dysgwch sut i ymlacio

  • Rhowch gynnig ar ymwybyddiaeth ofalgar. Mae tystiolaeth y gall ymwybyddiaeth ofalgar helpu i leihau paranoia ysgafn. Ceir rhagor o wybodaeth ar ein tudalennau ar ymwybyddiaeth ofalgar.
  • Rheoli eich straen. Gall ein tudalennau ar reoli straen eich helpu i reoli'r pwysau sydd arnoch a datblygu gwydnwch.
  • Rhowch gynnig ar dechnegau ymlacio. Gall ymlacio eich helpu i ofalu am eich lles pan fyddwch yn teimlo straen, yn orbryderus neu'n brysur.

Gofalu amdanoch chi eich hun

  • Ceisiwch gael digon o gwsg . Gall cwsg roi'r egni i chi ymdopi â theimladau a phrofiadau anodd.
  • Meddyliwch am eich deiet. Gall bwyta'n rheolaidd a chadw lefel y siwgr yn eich gwaed yn sefydlog wneud gwahaniaeth i'ch hwyliau a'ch lefelau egni.
  • Ceisiwch wneud ymarfer corff. Gall ymarfer corff fod yn ddefnyddiol iawn i'ch lles meddyliol.
  • Gall gwneud pethau ymarferol fel garddio, coginio neu wneud pethau eich helpu i deimlo bod gennych fwy o gysylltiad â'r byd o'ch cwmpas. Gall bod yn yr awyr agored mewn mannau gwyrdd eich helpu i deimlo bod gennych fwy o gysylltiad â'ch amgylchedd.

Cyhoeddwyd y wybodaeth hon ym mis Hydref 2016. Byddwn yn ei diwygio yn 2019.

Mental Health A-Z

Information and advice on a huge range of mental health topics

> Read our A-Z

Training

Helping you to better understand and support people with mental health problems

> Find out more

Special offers

Check out our promotional offers on print and digital booklets, for a limited time only

> Visit our shop today