Paranoia (Cymraeg)

Mae'n egluro paranoia, gan gynnwys achosion posibl a sut y gallwch gael gafael ar driniaeth a chymorth. Mae'n cynnwys cyngor ar helpu eich hun, ac arweiniad i ffrindiau a theulu.

Your stories

My experience of psychosis

Louise
Posted on 24/10/2013

Hearing voices

Lucy
Posted on 09/01/2013

Rediscovering words and writing

Charlie
Posted on 22/05/2013

Sut y gallai paranoia effeithio arnaf?

Efallai y byddwch yn gwneud neu'n teimlo pethau penodol o ganlyniad i'ch meddyliau paranoiaidd. Gall y pethau hyn deimlo'n ddefnyddiol ar y pryd - ond yn yr hirdymor gallent waethygu eich paranoia.

Ymddygiadau diogelwch

Ynysu

Pryder a thristwch

Paranoia a stigma

Ymddygiadau diogelwch

Ymddygiadau diogelwch (neu ymddygiadau sy'n ceisio diogelwch) yw pethau sy'n gwneud i chi deimlo'n ddiogel. Er enghraifft, efallai eich bod yn osgoi pobl neu lefydd penodol, yn aros yn y tŷ neu'n gwisgo dillad diogelwch.

Ymddygiad tuag at bobl eraill

Os ydych o'r farn bod rhywun yn eich bygwth neu am eich niweidio mewn rhyw ffordd, efallai eich bod yn ymddwyn yn amheus neu'n ymosodol tuag atynt. Efallai eich bod yn eu gwthio i ffwrdd neu'n penderfynu eich bod yn well eich byd hebddynt.

Ond mae hyn yn golygu y gall pobl ddechrau eich trin yn wahanol. Efallai y byddant yn ceisio eich osgoi chi hefyd. Gallai fod yn anoddach i chi wneud ffrindiau neu eu cadw. Gall hyn wneud i chi deimlo fel bod cyfiawnhad dros eich meddyliau yn y lle cyntaf.

Gall paranoia wneud i bobl ymddangos yn hunanol iawn, a'u bod wedi ymgolli ynddynt eu hunain.

Gall ymddygiadau diogelwch weithiau ddechrau gweithredu fel tystiolaeth ar gyfer eich meddyliau paranoiaidd. Gallech feddwl eich bod yn ddiogel am eich bod yn gwneud y pethau hynny ac yna byddwch yn dechrau eu gwneud yn amlach. Ond mae hyn yn golygu na fyddwch yn cael cyfle i roi cynnig ar ffyrdd gwahanol o ddelio â sefyllfaoedd sy'n codi ofn arnoch neu brofi eich meddyliau a gweld a ellir eu cyfiawnhau ai peidio.

Gall therapïau siarad eich helpu i brofi eich meddyliau ac ymarfer delio â sefyllfaoedd a phobl sy'n codi ofn arnoch. Gall hyn fod yn anghyfforddus iawn ar y dechrau ond dylai'r therapydd gynnig llawer o gymorth i chi a gwneud pethau ar gyflymder y gallwch ymdopi ag ef.

Ynysu

Gall meddyliau paranoiaidd wneud i chi deimlo eich bod ar eich pen eich hun. Efallai y byddwch yn teimlo nad oes neb yn eich deall, a gall fod yn anodd pan na fydd pobl eraill yn credu beth sy'n teimlo'n real iawn i chi. Os byddwch yn osgoi pobl neu'n aros yn y tŷ, gallwch deimlo eich bod wedi eich ynysu fwy. Gallai fod yn ddefnyddiol i chi ddarllen ein gwybodaeth am siarad gyda rhywun rydych yn ymddiried ynddo.

Mae paranoia yn salwch unig iawn sy'n codi ofn - mae'n chwalu hyder pobl.

Pryder a thristwch

Efallai y byddwch yn teimlo'n orbryderus ac yn poeni am eich meddyliau paranoiaidd neu'n teimlo'n isel ac yn drist ynghylch beth maent yn ei olygu a sut y gallant effeithio ar eich bywyd.

Gallai gorbryder a hwyliau drwg olygu eich bod yn fwy tebygol o gael meddyliau paranoiaidd. Mae gwaith ymchwil hefyd wedi dangos bod pobl sy'n cael mwy o orbryder neu hwyliau drwg yn cael mwy o feddyliau paranoiaidd. Gallai helpu i ddarllen ein gwybodaeth am orbryder ac iselder.

Cryfder y panig oedd yn peri pryder. Roedd yn teimlo fel pe bawn yn cael fy nhrywanu. Roeddwn yn sylweddoli mai meddwl paranoiaidd oedd hwn ond roedd y syniad y gallwn feddwl am rywbeth mor rhyfedd â hyn yn frawychus.

 

 

> Mae Louise yn siarad am adeg anodd yn ei bywyd pan oedd yn cael seicosis a meddyliau paranoiaidd. Darllenwch ei stori yma

Paranoia a stigma

Mae llawer o bethau y gellir eu camddeall ynghylch beth mae'n ei olygu i gael paranoia. Mae'n bwysig cofio nad ydych ar eich pen eich hun, ac nid oes rhaid i chi oddef camdriniaeth gan bobl. Dyma rai opsiynau y gallech eu hystyried:

  • Dangoswch y wybodaeth hon i bobl er mwyn eu helpu i ddeall mwy am baranoia.
  • Siaradwch â phobl eraill sy'n cael paranoia drwy fynd i grŵp cymorth - neu sefydlwch un eich hun.
  • Rhannwch eich profiad ag eraill. Mae Mind yn cyhoeddi blogiau a blogiau fideo (hunluniau iechyd meddwl).
  • Byddwch yn ymwybodol o'ch hawliau. Mae ein tudalennau ar hawliau cyfreithiol yn rhoi mwy o wybodaeth.
  • Gweithredwch gyda Mind. Chwiliwch am ein tudalen ymgyrchoedd i gael manylion am y ffyrdd gwahanol y gallwch gymryd rhan er mwyn ein helpu i herio stigma.

Cyhoeddwyd y wybodaeth hon ym mis Hydref 2016. Byddwn yn ei diwygio yn 2019.


Mental Health A-Z

Information and advice on a huge range of mental health topics

> Read our A-Z

Training

Helping you to better understand and support people with mental health problems

> Find out more

Special offers

Check out our promotional offers on print and digital booklets, for a limited time only

> Visit our shop today