Paranoia (Cymraeg)

Mae'n egluro paranoia, gan gynnwys achosion posibl a sut y gallwch gael gafael ar driniaeth a chymorth. Mae'n cynnwys cyngor ar helpu eich hun, ac arweiniad i ffrindiau a theulu.

Your stories

My experience of psychosis

Louise
Posted on 24/10/2013

Hearing voices

Lucy
Posted on 09/01/2013

Rediscovering words and writing

Charlie
Posted on 22/05/2013

Beth gall ffrindiau a theulu ei wneud i helpu?

Mae'r adran hon ar gyfer ffrindiau a theulu sydd am helpu rhywun maent yn ei adnabod sydd â pharanoia.

Os oes gennych berthynas neu ffrind a all fod yn cael meddyliau paranoiaidd, gall fod yn anodd gwybod sut i helpu. Efallai na fyddwch yn siŵr sut i ymateb, yn enwedig os na fyddwch yn cytuno â'r hyn y maent yn ei gredu.

  • Ystyriwch a ellir cyfiawnhau'r hyn y mae'n ei gredu. Mae'n hawdd diystyru meddyliau fel paranoia os nad ydych yn cytuno â nhw neu os nad ydynt yn cyd-fynd â'ch profiad chi. Mae'n haws fyth os bydd eich anwylyd wedi cael meddyliau paranoiaidd neu rithdybiaethau eraill yn y gorffennol. Ond mae'n bwysig sicrhau nad ydych yn gwneud tybiaethau.
  • Ystyriwch a oes sail i'r hyn y mae'n ei gredu. Hyd yn oed os nad ydych yn meddwl bod cyfiawnhad drosto, mae'n werth cofio y bydd llawer o feddyliau paranoiaidd wedi datblygu o bryderon am sefyllfa go iawn. Ceisiwch weld a oes sail i'w ofnau. Gall hyn helpu'r ddau ohonoch i ddeall sut mae'r meddyliau wedi datblygu.

Y peth mwyaf defnyddiol i mi yw bod pobl yn fy nghymryd o ddifrif. Ar ryw lefel gwn na all yr hyn rwy'n ei gredu fod yn wir, ond i mi mae'n hollol frawychus. Mae'n bwysig iawn trin yr ofn fel un real, hyd yn oed os na allwch gytuno â'm rhesymau dros yr ofn.

  • Siaradwch yn agored. Gall meddyliau paranoiaidd wneud i bobl deimlo eu bod wedi'u hynysu, ond gall siarad â nhw leddfu'r straen. Efallai y byddwch yn gweld bod eich safbwynt yn eu cysuro ac yn rhoi persbectif gwahanol iddynt.
  • Peidiwch â diystyru eu hofnau. Hyd yn oed os nad ydych yn cytuno eu bod dan fygythiad neu'n wynebu risg, ceisiwch ddeall sut maent yn teimlo. Mae'n bwysig cydnabod bod y teimladau'n real iawn, hyd yn oed os ydych o'r farn nad oes sail i'r hyn maent yn ei gredu.
  • Canolbwyntiwch ar eu teimladau. Canolbwyntiwch ar y gofid y maent yn ei brofi a chynigiwch gysur. Mae'n bosibl cydnabod eu braw a chydnabod eu teimladau heb gytuno ar y rheswm pam maent yn teimlo fel hynny.

[Mae'n helpu i] ddelio â'r cynnwrf drwy ganolbwyntio ar y teimladau... [a] dweud pethau cysurlon fel 'Mae popeth yn iawn, does dim angen poeni, rwyt ti'n ddiogel.' Gall cynnig gweithgareddau i dynnu sylw hefyd helpu i dorri'r cylch paranoia.

  • Cefnogwch nhw i geisio help. Ni allwch orfodi unrhyw un i gael help os nad ydynt am ei gael, felly mae'n bwysig tawelu meddwl anwylyd a dweud ei bod yn iawn gofyn am help, a bod help ar gael. Gweler ein tudalennau ar sut i gefnogi rhywun arall i gael help ar gyfer ei iechyd meddwl am ragor o wybodaeth.
  • Parchwch eu dymuniadau. Hyd yn oed os ydych o'r farn mai chi sy'n gwybod orau, mae'n bwysig parchu eu dymuniadau a pheidio â cheisio cymryd drosodd na gwneud penderfyniadau drostynt.
  • Dysgwch sut i gael help mewn argyfwng. Os nad yw eich anwylyd wedi gallu siarad â chi am ei brofiadau, gall fynd yn sâl iawn cyn i chi sylweddoli bod angen help arno. Os ydych yn poeni bod aelod o'ch teulu neu ffrind yn mynd yn sâl iawn neu'n cael argyfwng iechyd meddwl, gallech awgrymu y dylai ddefnyddio ei gynllun argyfwng (os oes ganddo un). Mae ein gwybodaeth am wasanaethau argyfwng yn egluro mwy am yr help sydd ar gael i helpu rhywun mewn argyfwng.
  • Gofalwch amdanoch chi eich hun hefyd. Gall gweld anwylyd sy'n dioddef paranoia fod yn anodd iawn a gall hyd yn oed godi ofn arnoch. Gall ein gwybodaeth am sut i ymdopi fel gofalwr a sut i wella eich lles meddyliol eich helpu i ofalu amdanoch chi eich hun hefyd.

Mae'n flinedig iawn gofalu am rywun sydd â pharanoia... cael yr un sgyrsiau bob dydd. Dysgais sut i fod yn glir a chryno iawn yn fy sgyrsiau gyda dad, gan osod ffiniau a gwneud popeth y dywedais y byddwn yn ei wneud, heb roi cyfle iddo gamddeall.


Cyhoeddwyd y wybodaeth hon ym mis Hydref 2016. Byddwn yn ei diwygio yn 2019.


Mental Health A-Z

Information and advice on a huge range of mental health topics

> Read our A-Z

Training

Helping you to better understand and support people with mental health problems

> Find out more

Special offers

Check out our promotional offers on print and digital booklets, for a limited time only

> Visit our shop today