Iselder ôl-enedigol ac iechyd meddwl amenedigol

Mae'n egluro iselder ôl-enedigol a materion iechyd meddwl amenedigol eraill, yn cynnwys achosion posibl, ffynonellau triniaeth a chymorth, a chyngor i deulu a ffrindiau.

Your stories

Iselder ôl-enedigol a chwedl y fam 'berffaith'

Sara Powys
Posted on 04/08/2016

Seicosis ôl-enedigol a fi

Mae gan Charlotte anhwylder deubegynol, a seicosis ôl-enedigol profiadol a phryder ôl-enedigol ar ôl rhoi gene

Charlotte Harding
Posted on 29/03/2017

Beth yw anhwylder straen wedi trawma a thrawma genedigaeth?

Efallai y byddwch yn datblygu anhwylder straen wedi trawma os byddwch yn cael un o'r canlynol:

  • cyfnod esgor anodd a genedigaeth hir a phoenus
  • toriad cesaraidd nas trefnwyd
  • triniaeth frys
  • profiadau eraill brawychus, annisgwyl a thrawmatig yn ystod yr enedigaeth

Gelwir hyn yn drawma genedigaeth hefyd. Yn aml, ni roddir digon o ystyriaeth i effaith y profiadau hyn, gan fod llawer o bobl o'r farn bod y babi yn gyfadferiad digonol am y trawma ac y byddwch, fel mam newydd, yn anghofio amdano yn fuan yng nghanol y pleser o fod yn fam.

Fodd bynnag, gall genedigaeth drawmatig a datblygu anhwylder straen wedi trawma effeithio ar eich perthynas â'ch babi a'ch partner. Efallai y byddwch yn teimlo siom enfawr na chawsoch y profiad yr oeddech yn gobeithio ei gael wrth roi genedigaeth, a'ch bod yn teimlo'n ddig at y staff meddygol os nad oeddech o'r farn eu bod wedi delio'n dda â'r sefyllfa. Os byddwch yn datblygu anhwylder straen wedi trawma, byddwch yn debygol o gael ôl-fflachiau neu atgofion annymunol o'r enedigaeth drawmatig.

Gallai hyn olygu eich bod yn pryderu am gael babi arall.

Mae'r dudalen hon yn cwmpasu:

Cefais enedigaeth drawmatig. Roedd gennyf gymaint o ofn y byddai fy mab yn marw nes ei bod yn haws peidio â'i garu rhag ofn yn fy mhen.

Beth yw'r arwyddion a'r symptomau cyffredin?

 

 

Ail-fyw agweddau ar y trawma

  • ôl-fflachiau (teimlo bod y trawma yn digwydd eto)
  • meddyliau a delweddau ymwthiol
  • hunllefau
  • gofid dwys pan gewch eich atgoffa o'r trawma mewn ffyrdd real neu symbolaidd
  • synwyriadau corfforol megis poen, chwysu, cyfog neu gryndod

 

 

Effrogarwch neu deimlo ar bigau'r drain

  • mynd i banig o gael eich atgoffa o'r trawma
  • mynd yn ofidus neu'n flin yn hawdd
  • effrogarwch eithafol
  • cwsg anesmwyth neu ddiffyg cwsg
  • anniddigrwydd ac ymddygiad ymosodol
  • diffyg canolbwyntio
  • cael braw yn hawdd
  • ymddygiad hunanddinistriol neu fyrbwylltra

 

 

Osgoi teimladau neu atgofion

  • cadw'n brysur
  • osgoi sefyllfaoedd sy'n eich atgoffa o'r trawma
  • ffrwyno atgofion (methu â chofio agweddau ar y digwyddiad)
  • teimlo'n ddigyffro, wedi eich ynysu ac yn ddideimlad
  • methu dangos hoffter
  • defnyddio alcohol neu gyffuriau er mwyn osgoi atgofion

Beth yw'r triniaethau?

Triniaethau siarad yw triniaethau ar gyfer anhwylder straen wedi trawma yn bennaf:

  • Therapi gwybyddol ymddygiadol sy'n canolbwyntio ar drawma sydd wedi'i gynllunio'n arbennig i drin anhwylder straen wedi trawma. Ceir rhagor o wybodaeth ar ein tudalennau ar therapi gwybyddol ymddygiadol.
  • Dadsensiteiddio ac ailbrosesu symudiadau'r llygaid. Yn y driniaeth hon, cewch eich annog gan therapydd i wneud symudiadau rhythmig cyflym yn eich llygaid tra'n cofio digwyddiadau trawmatig. Nod y symudiadau yn eich llygaid yw sbarduno'r system sy'n prosesu gwybodaeth yn yr ymennydd. Nod y driniaeth yw eich helpu i brosesu'r digwyddiadau trawmatig, a chyflymu'r broses o ail-addasu a gwella.

Ni chaiff meddyginiaeth ei chynnig i drin anhwylder straen wedi trawma fel arfer, ond gan ei fod yn gyffredin i gael gorbryder ac iselder yr un pryd ag anhwylder straen wedi trawma, efallai y bydd eich meddyg yn cynnig meddyginiaeth i chi drin hyn. Gallai eich meddyg hefyd gynnig meddyginiaeth i'ch helpu i deimlo'n fwy sefydlog ac i allu gofalu am eich babi, neu os oes rhestr aros hir ar gyfer triniaethau siarad yn eich ardal.

Ceir rhagor o wybodaeth ar ein tudalen ar driniaethau ar gyfer anhwylder straen wedi trawma.

Sut y gallaf helpu fy hun i ymdopi? 

Gall ymdopi ag ôl-effeithiau genedigaeth drawmatig fod yn heriol iawn, ond mae rhai pethau y gallwch eu gwneud i'ch helpu i ymdopi:

  • Dysgu sut i reoli emosiynau anodd. Os byddwch yn cael trafferth ymdopi â theimladau cryf o ddicter neu orbryder, gall fod yn ddefnyddiol meddwl am ffyrdd o reoli'r emosiynau hyn. Ceir syniadau ar ein tudalennau ar ymdopi â dicter a gorbryder, a'n tudalen ar reoli emosiynau anodd.
  • Dysgu technegau ymlacio. Efallai y byddwch am roi cynnig ar fyfyrdod, ymarferion anadlu neu ymwybyddiaeth ofalgar er mwyn peidio â chynhyrfu a rheoli eich sbardunau.
  • Rhoi amser i chi eich hun. Gall fod yn rhwystredig cael trafferth ymdopi â symptomau anhwylder straen wedi trawma, ac mae'n hawdd mynd yn ddig â chi eich hun am fethu â goresgyn hyn. Ond mae'n cymryd amser i wella o drawma, ac mae'n bwysig rhoi digon o gyfle i'ch hun wneud hynny. Gall rhoi pwysau arnoch eich hun i wella wneud i chi deimlo'n waeth. Gwnewch nodyn i atgoffa eich hun i gymryd amser i wella, neu gofynnwch i anwyliaid eich atgoffa pan fyddwch yn ei chael hi'n anodd ei bod hi'n cymryd amser i wella.
  • Cysylltu â sefydliadau arbenigol. Mae gan y Birth Trauma Association wybodaeth am drawma genedigaeth ac anhwylder straen wedi trawma, yn cynnwys cymorth i dadau a phartneriaid.

Ceir syniadau mwy cyffredinol ar ein tudalen ar sut i ofalu am eich iechyd meddwl fel rhiant newydd.


Cyhoeddwyd y wybodaeth hon ym mis Gorffennaf 2016. Byddwn yn ei diwygio yn 2019.


Mental Health A-Z

Information and advice on a huge range of mental health topics

> Read our A-Z

Training

Helping you to better understand and support people with mental health problems

> Find out more

Special offers

Check out our promotional offers on print and digital booklets, for a limited time only

> Visit our shop today