Iselder ôl-enedigol ac iechyd meddwl amenedigol

Mae'n egluro iselder ôl-enedigol a materion iechyd meddwl amenedigol eraill, yn cynnwys achosion posibl, ffynonellau triniaeth a chymorth, a chyngor i deulu a ffrindiau.

Your stories

Iselder ôl-enedigol a chwedl y fam 'berffaith'

Sara Powys
Posted on 04/08/2016

Seicosis ôl-enedigol a fi

Mae gan Charlotte anhwylder deubegynol, a seicosis ôl-enedigol profiadol a phryder ôl-enedigol ar ôl rhoi gene

Charlotte Harding
Posted on 29/03/2017

Beth yw anhwylder obsesiynol cymhellol amenedigol?

Math o anhwylder gorbryder yw anhwylder obsesiynol cymhellol. Yn aml, caiff y term ei gamddefnyddio mewn sgyrsiau bob dydd - er enghraifft, efallai y byddwch yn clywed pobl yn dweud bod rhywun 'braidd yn OCD' os byddant yn hoffi cael pethau'n daclus a threfnus. Ond, mewn gwirionedd, mae'r anhwylder hwn yn llawer mwy cymhleth a difrifol.

Anhwylder obsesiynol cymhellol amenedigol yw pan fyddwch yn cael anhwylder obsesiynol cymhellol yn ystod beichiogrwydd neu yn ystod y flwyddyn ar ôl rhoi genedigaeth.

Mae'r dudalen hon yn cwmpasu:

Beth yw'r arwyddion a'r symptomau cyffredin?

Mae dwy brif ran i anhwylder obsesiynol cymhellol:

  • obsesiynau – meddyliau, syniadau neu ysfeydd ymwthiol sy'n ymddangos yn eich meddwl dro ar ôl tro. Er enghraifft, meddwl eich bod wedi cael eich halogi gan faw a germau, neu boeni y gallech frifo rhywun.
  • cymelliadau - gweithgareddau ailadroddus rydych yn teimlo bod yn rhaid i chi eu gwneud. Gallai hyn olygu eich bod yn golchi rhywbeth drosodd a throsodd er mwyn sicrhau ei fod yn lân, neu ailadrodd ymadrodd penodol yn eich pen er mwyn atal niwed i anwylyd.

Nod cymhelliad yw rhyddhau'r gorbryder dwys a achosir gan feddyliau obsesiynol. Fodd bynnag, yn aml mae'r broses o ailadrodd y cymelliadau hyn yn ofidus ynddi'i hun, a dim ond rhyddhad dros dro a geir, os o gwbl.

Roeddwn yn meddwl fy mod yn fethiant llwyr... Byddwn yn mynd i banig y byddent yn meddwl y byddwn yn ei frifo ac y byddent yn mynd ag ef oddi wrthyf.

Ar ôl hyn, aeth yr ofn y byddai hynny'n digwydd yn obsesiwn, a byddwn yn ei wylio drwy'r adeg heb gysgu er mwyn sicrhau nad oedd dim yn digwydd iddo.Os cewch anhwylder obsesiynol cymhellol amenedigol, mae'n debygol y byddwch yn cael obsesiynau a chymelliadau sy'n ymwneud â'ch teimladau ynghylch bod yn rhiant a'ch babi. Dyma rai obsesiynau a chymelliadau cyffredin:

Obsesiynau

Cymelliadau


  • meddyliau ymwthiol am frifo eich babi, drwy ei fygu neu ei daflu i lawr y grisiau, er enghraifft
  • meddyliau gofidus am gam-drin eich plentyn yn rhywiol
  • meddyliau ymwthiol am frifo eich babi ar ddamwain tra byddwch yn feichiog drwy fwyta bwydydd peryglus neu gymryd y feddyginiaeth anghywir
  • ofni bod yn gyfrifol am roi clefyd difrifol fel HIV i blentyn
  • ofni gwneud y penderfyniad anghywir, ynghylch brechiadau neu driniaeth feddygol
  • golchi dillad, teganau neu boteli yn ormodol
  • osgoi newid cewynnau budr allan o ofn y gallech gyffwrdd eich babi yn amhriodol ar ddamwain
  • cadw eich babi oddi wrth bobl eraill rhag ofn iddynt eu brifo neu eu halogi
  • sicrhau bod y babi'n iawn drwy'r adeg - er enghraifft, ei ddeffro pan fydd yn cysgu er mwyn sicrhau ei fod yn iawn
  • gofyn am sicrwydd drosodd a throsodd gan y bobl o'ch cwmpas nad yw eich babi wedi cael ei frifo neu ei gam-drin
  • mynd dros yr hyn a ddigwyddodd bob diwrnod yn eich meddwl er mwyn rhoi sicrwydd i chi nad oeddech yn gyfrifol am frifo eich babi 

Gall y meddyliau hyn fod yn anodd ac yn frawychus, ond mae'n bwysig cofio nad yw'r ffaith eich bod yn cael meddwl ymwthiol yn golygu y byddwch yn gweithredu arno. Gall fod yn anodd iawn bod yn agored a siarad â rhywun am y mathau hyn o feddyliau, ond gallwch gael triniaeth a chymorth.

Treuliais ychydig fisoedd cyntaf bywyd fy merch yn llawn gorbryder y byddwn yn ei halogi rywsut. Roedd fy nwylo yn gignoeth am fy mod yn golchi mor aml. Cefais yr help yr oedd ei angen arnaf ac rwy'n mwynhau bod yn fam o'r diwedd.

Beth yw'r triniaethau?

Y brif driniaeth ar gyfer anhwylder obsesiynol cymhellol yw therapi gwybyddol ymddygiadol, yn enwedig math penodol ohono o'r enw cam atal ymateb ac amlygiad. Triniaeth siarad yw hon sy'n eich helpu i ddeall sut mae eich anhwylder obsesiynol cymhellol yn gweithio a beth sydd angen i chi ei wneud i'w oresgyn. Bydd eich therapydd yn eich helpu i wynebu eich obsesiynau a dysgu sut i ymwrthod yr ysfa i gyflawni cymelliadau.

Efallai y cynigir meddyginiaeth i chi hefyd er mwyn trin eich gorbryder. Bydd rhai pobl yn gweld bod cymryd meddyginiaethau ar yr un pryd â thriniaeth siarad eu helpu i wneud y gorau o'u therapi. Os oes rhestrau aros hir yn eich ardal am driniaethau siarad, gallai eich meddyg awgrymu y dylech roi cynnig ar feddyginiaeth tra byddwch yn aros.

Ceir rhagor o wybodaeth ar ein tudalennau ar therapi gwybyddol ymddygiadol ac ar driniaethau ar gyfer anhwylder obsesiynol cymhellol

Yn ystod fy ail feichiogrwydd, cefais brofiad o weld gwaed ar sedd toiled cyhoeddus a arweiniodd at obsesiwn difrifol gyda'r syniad afresymol fy mod wedi dal HIV. Roedd y syniad afresymol hwn yn rheoli fy mywyd. Trodd yn rhywbeth oedd yn teimlo fel anghenfil anferth.

Sut y gallaf helpu fy hun i ymdopi? 

Dyma rai syniadau i'ch helpu i ofalu amdanoch eich hun a rheoli eich anhwylder obsesiynol cymhellol.

  • Cysylltu â sefydliadau arbenigol. Mae gan elusennau fel OCD UK ac OCD Action adnoddau i'ch helpu i ddeall eich anhwylder obsesiynol cymhellol ac ymdopi ag ef, ac maent yn rhedeg grwpiau cymorth gan gymheiriaid a fforymau ar-lein lle gallwch siarad â phobl eraill sy'n byw ag anhwylder obsesiynol cymhellol. Mae Maternal OCD yn cynnig cymorth penodol ar gyfer anhwylder obsesiynol cymhellol amenedigol.
  • Rhowch gynnig ar adnoddau hunangymorth. Ceir rhestr o adnoddau hunangymorth a allai fod yn ddefnyddiol i chi ar ein tudalen ar hunanofal ar gyfer anhwylder obsesiynol cymhellol.
  • Siaradwch â'ch anwyliaid. Gall cael cymorth y bobl o'ch cwmpas wneud gwahaniaeth mawr i'r graddau y byddwch yn teimlo y gallwch ymdopi â'ch obsesiynau a'ch cymelliadau. Os byddwch yn teimlo'n gyfforddus ynghylch hyn, siaradwch â nhw am eich obsesiynau a'ch cymelliadau a sut y byddech yn hoffi iddynt ymateb a'ch helpu.

Ceir rhagor o syniadau ar ein tudalen ar sut i ofalu am eich iechyd meddwl yn gyffredinol wrth ddod yn rhiant.


Cyhoeddwyd y wybodaeth hon ym mis Gorffennaf 2016. Byddwn yn ei diwygio yn 2019.


Mental Health A-Z

Information and advice on a huge range of mental health topics

> Read our A-Z

Training

Helping you to better understand and support people with mental health problems

> Find out more

Special offers

Check out our promotional offers on print and digital booklets, for a limited time only

> Visit our shop today