Hunan-niweidio

Mae'n egluro hunan-niweidio, gan roi awgrymiadau ar gyfer sut y gallwch gefnogi rhywun a ble y gall fynd am driniaeth a rhagor o gymorth.

Your stories

My body comes with a trigger warning

Seaneen blogs about living with the scars of self-harm.

Seaneen Molloy-Vaughan
Posted on 23/09/2015

...but you look fine to me?

Susanna talks about the difficulties of coping with mental health problems you can see, and those you can't.

Susanna
Posted on 20/10/2014

How going to A&E helped me

Caroline blogs about how a visit to A&E helped her to realise she needed help.

Caroline
Posted on 27/11/2013

Pa gymorth a thriniaeth sydd ar gael?

Weithiau mae angen cymorth allanol er mwyn eich helpu i wneud newidiadau cadarnhaol. Efallai y bydd angen i chi roi cynnig ar bethau gwahanol i ddod o hyd i'r hyn sy'n gweithio i chi, a chyfuno technegau hunangymorth â chymorth proffesiynol.

Eich hawl i gael help a chymorth

Mae gofyn am gymorth yn gofyn i chi fod yn ddewr. Mae'n ddealladwy y gallai fod gennych bryderon na fydd pobl yn eich deall neu y byddwch dan bwysau i wneud newidiadau yn gynt nag y dymunwch eu gwneud. Fodd bynnag, mae gennych yr hawl i dderbyn cymorth sy'n eich grymuso ac sy'n eich parchu.

Dylai unrhyw weithiwr iechyd proffesiynol megis eich meddyg teulu neu seiciatrydd drafod eich holl opsiynau gyda chi, a dylid ystyried eich barn a'ch dewisiadau wrth wneud penderfyniadau ynglŷn â'ch triniaeth.

Os byddwch yn derbyn triniaeth y GIG, dylid fod yn unol â chanllawiau'r Sefydliad Cenedlaethol dros Ragoriaeth mewn Iechyd a Gofal (NICE).

Mae'r rhain yn nodi:

  • Y dylai unrhyw weithiwr iechyd proffesiynol eich trin mewn ffordd sy'n sensitif ac anfeirniadol.
  • Yn ddelfrydol, y dylai gweithwyr iechyd proffesiynol gael eu hyfforddi i gyfathrebu'n sensitif â phobl sy'n hunan-niweidio, a bod yn ymwybodol o stigma posibl.
  • Y dylai unrhyw driniaeth a gewch fod wedi'i theilwra i ddiwallu eich anghenion unigol.

Mae opsiynau cymorth yn cynnwys y canlynol:

Meddyg teulu

Y cam cyntaf yn aml tuag at ofyn am help a thrafod eich hunan-niweidio yn gyfrinachol.

  • Efallai y bydd eich meddyg teulu yn eich asesu ac yn rhoi gwybod i chi am driniaeth sydd ar gael.
  • Gall ragnodi meddyginiaeth ar gyfer gorbryder neu iselder, neu i helpu gyda chwsg.
  • Gall eich atgyfeirio at dîm iechyd meddwl cymunedol (CMHT) a all gynnwys seiciatryddion, seicolegwyr, gweithwyr cymdeithasol, therapydd galwedigaethol a nyrs seiciatrig gymunedol.
  • Os bydd yn pryderu bod eich hunan-niweidio yn peryglu eich bywyd, neu os bydd angen triniaeth feddygol ar gyfer eich anafiadau, efallai y bydd yn awgrymu eich bod yn treulio amser yn yr ysbyty.

Triniaethau siarad

Siarad â therapydd proffesiynol sydd wedi'i hyfforddi i wrando gydag empathi ac mewn ffordd anfeirniadol.

Gweler ein tudalennau ar Driniaethau Siarad am ragor o wybodaeth.

Grwpiau cymorth

Cyfarfodydd rheolaidd gydag eraill sydd wedi cael profiadau tebyg i chi.

  • Gallant fod wedi'u harwain gan gymheiriaid neu wedi'u hwyluso.
  • Gallant ganolbwyntio ar broblemau penodol neu fod yn fwy cyffredinol.

Gweler ein hadran Cefnogaeth gan gymheiriaid i gael rhagor o wybodaeth. Gallwch ddarganfod a oes grwpiau lleol ar gael drwy Linell Gwybodaeth Mind neu Self-injury Support .

Cymorth ar-lein

Opsiwn cymorth os na fyddwch yn teimlo'n barod i weld rhywun wyneb yn wyneb.

  • Cynigir cymorth e-bost, negeseuon testun, gwybodaeth neu fforwm gan wasanaethau hunan-niweidio er enghraifft National Self Harm Network, Self-injury Support, Lifesigns, The Mix  a Sane.
  • Gall y cynnwys ar rai gwefannau hunan-niweidio fod yn sbardun. Gwnewch yn siŵr bod y gwefannau rydych yn ymweld â nhw wedi'u cymedrolin dda a'ch bod yn gwybod sut i ddiogelu eich hun ac eraill pan fyddwch ar-lein. Gweler ein tudalennau ar Sut i gadw'n ddiogel ar-lein i gael canllawiau defnyddiol.

Triniaeth ar gyfer creithiau

  • Mae rhai pobl yn teimlo bod creithiau o ganlyniad i hunan-niweidio yn rhan bwysig o'u taith, ond mae'n well gan eraill gael gwared â nhw.
  • Mae triniaethau ar gael ar gyfer gorchuddio a lleihau creithiau. Am ragor o wybodaeth, gweler y tudalennau Lifesigns ar leihau creithiau a chuddio croen.

Gweld y meddyg teulu oedd y peth gorau dwi erioed wedi'i wneud. Ni wnaeth wella yn syth, ond dyna lle y dechreuais wella.

Pethau i'w hystyried wrth ofyn am help

Cofiwch fod pwy bynnag sy'n eich cefnogi yno i'ch helpu ac i wrando arnoch. Weithiau gall therapydd neu ymarferydd ofyn i chi addo peidio â hunan-niweidio yn ystod triniaeth. Mae'n bwysig nad ydych yn teimlo o dan bwysau i wneud penderfyniadau ynglŷn â hyn, a bod unrhyw beth rydych yn ei benderfynu yn realistig i chi ar y pryd.

Gall fod yn demtasiwn ceisio cuddio graddau eich hunan-niweidio, neu i ddweud celwydd amdano yn gyfan gwbl. Er bod hyn yn ddealladwy, os byddwch yn gallu rhannu eich profiad gall gwneud gwahaniaeth mawr i sut rydych yn teimlo. Gall helpu i leihau teimladau o gywilydd a'r teimlad eich bod wedi'ch ynysu, a bydd yn gwella'r posibilrwydd y cewch y cymorth sydd ei angen arnoch. Mae angen bod yn ddewr iawn i ymestyn allan, a gall gymryd mwy nag un sgwrs i ddweud popeth yr hoffech ei ddweud.

Hyd yn oed pan dwi wedi gorfod mynd i'r Adran Damweiniau ac Achosion Brys, dwi wedi dweud celwydd ac esgus mai damwain yw fy anafiadau sydd, wrth edrych yn ôl, yn wirion oherwydd gallwn i fod wedi derbyn peth cymorth emosiynol, ond rwy'n teimlo cymaint o gywilydd dwfn.

Os na fydd y person sy'n eich cefnogi wedi'i hyfforddi neu'n brofiadol ym maes hunan-niweidio, gallai fod yn ddefnyddiol gofyn iddo gael mwy o wybodaeth drwy ddarllen y tudalennau hyn, er enghraifft, neu drwy gysylltu â sefydliad ar gyfer pobl sy'n hunan-niweidio (mae gan Self-injury Support, Lifesigns a Harmless adnoddau gwybodaeth defnyddiol).

Gall hefyd helpu i ysgrifennu'r holl bethau yr hoffech eu dweud wrth y person ar bapur ymlaen llaw. Bydd hyn yn eich helpu os byddwch yn teimlo'n bryderus ynghylch mynegi eich teimladau neu'n poeni y cewch eich barnu.

Rwyf wedi sylwi dros y blynyddoedd diwethaf bod nyrsys a meddygon yn yr Adran Damweiniau ac Achosion Brys yn deall hunan-niweidio yn fwy, sy'n wych.

Os byddwch yn poeni am eich triniaeth neu eich gofal, neu'n ei chael hi'n anodd cael gafael ar y cymorth sydd ei angen arnoch, gall fod yn ddefnyddiol cael eiriolwr i'ch cefnogi. Gall hyn fod yn ffrind, aelod o'r teulu neu weithiwr proffesiynol. Gallwch hefyd gysylltu â Iechyd yng Nghymrui gael gwybodaeth am wneud cwyn am wasanaethau'r GIG os bydd angen i chi wneud hynny.

Rwyf wedi derbyn ymyriad meddygol am glwyfau dwfn a sawl gorddos ac, er bod fy nhriniaeth yn eithaf dychrynllyd, gwnaeth achub fy mywyd. 


Cyhoeddwyd y wybodaeth hon ym mis Hydref 2016. Byddwn yn ei diwygio yn 2019.


Mental Health A-Z

Information and advice on a huge range of mental health topics

> Read our A-Z

Training

Helping you to better understand and support people with mental health problems

> Find out more

Special offers

Check out our promotional offers on print and digital booklets, for a limited time only

> Visit our shop today