Hunan-niweidio

Mae'n egluro hunan-niweidio, gan roi awgrymiadau ar gyfer sut y gallwch gefnogi rhywun a ble y gall fynd am driniaeth a rhagor o gymorth.

Your stories

My body comes with a trigger warning

Seaneen blogs about living with the scars of self-harm.

Seaneen Molloy-Vaughan
Posted on 23/09/2015

...but you look fine to me?

Susanna talks about the difficulties of coping with mental health problems you can see, and those you can't.

Susanna
Posted on 20/10/2014

How going to A&E helped me

Caroline blogs about how a visit to A&E helped her to realise she needed help.

Caroline
Posted on 27/11/2013

Sut y gallaf helpu fy hun yn y dyfodol?

Mae sawl ffordd y gallwch helpu eich hun yn yr hirdymor. Maent yn cynnwys ymchwilio'n ddyfnach i'r rhesymau pam eich bod yn hunan-niweidio, er mwyn eich helpu i ddod o hyd i ddewisiadau amgen:

Derbyn eich teimladau

Os bydd rhywun wedi eich cywilyddio oherwydd eich teimladau, neu os byddwch wedi dysgu sut i'w hatal am unrhyw reswm arall, mae dechrau eu hwynebu unwaith eto yn rhywbeth dewr iawn i'w wneud. Gall caniatáu i chi'ch hun deimlo emosiynau anodd eto fod yn frawychus, ac mae'n bwysig mynd yn araf iawn. Efallai y gallech gynnwys adnoddau fel ymwybyddiaeth ofalgar (mindfulness) neu gadw dyddiadur i'ch cefnogi a'ch atal rhag cael eich gorlethu.

  • Rhowch gynnig ar rai o'r adnoddau, llyfrau a thaflenni gwaith ar-lein ar gyfer deall emosiynau (mae gan y wefan Self-injury Support adnoddau ar ddelio â theimladau).
  • Gweithiwch gyda therapydd rydych yn ymddiried ynddo, i gael profiad cadarnhaol o'ch teimladau yn cael eu derbyn a'u dilysu (gweler ein hadnodd ar driniaethau siarad).
  • Rhowch gynnig ar y dechneg ymwybyddiaeth ofalgar o sylwi a nodi teimladau wrth i chi ddod yn ymwybodol ohonynt.

Roeddwn yn gallu dechrau cyfeirio fy nheimladau tuag at greadigrwydd. Roedd hyn yn fy ngalluogi i feithrin perthynas well â fi fy hun, ac roeddwn yn gallu cadw fy nwylo yn brysur pan oeddwn yn teimlo'n wael iawn nes bod yr ysfa i hunan-niweidio wedi peidio.

Gwella eich hunanhyder

Mae dysgu sut i werthfawrogi eich hun ac ystyried eich hun mewn ffordd gadarnhaol yn gwneud gwahaniaeth mawr i'ch profiad mewn bywyd.

  • Dylech ymarfer siarad a meddwl am eich hun mewn ffordd fwy caredig, yn yr un ffordd ag y byddech yn siarad am rywun rydych yn ei garu.
  • Dysgwch sut i gael meddyliau wedi'u grymuso yn lle'r ysfa feddyliol ailadroddus i frifo eich hun - er enghraifft, 'Er fy mod yn teimlo fel torri, rwy'n mynd i ddod o hyd i ffordd arall o fynegi pa mor ofidus rwy'n teimlo.'
  • Ysgrifennwch dri pheth rydych yn eu gwerthfawrogi am eich hun ar bapur yn rheolaidd, ni waeth pa mor fach ydynt.
  • Dysgwch fod yn bendant drwy fynegi ffiniau o ran yr hyn sy'n teimlo iawn a'r hyn nad yw'n teimlo'n iawn i chi yn eich bywyd.
  • Rheolwch eich penderfyniadau. Ceisiwch atgoffa eich hun bod gennych gyfrifoldeb am y dewisiadau rydych yn eu gwneud mewn bywyd, a dewiswch bethau sy'n teimlo'n gefnogol ac yn faethlon i chi.

Gweler Sut i wella eich hunan-barch am ragor o awgrymiadau

Gofalu am eich lles cyffredinol

Gall gofalu am eich iechyd ar bob lefel eich helpu i deimlo'n llawer gwell am eich hunan.

  • Gall gwneud gweithgarwch corfforol rheolaidd roi hwb i'ch hwyliau a lleihau straen.
  • Gall bwyta prydau rheolaidd gyda digon o ffrwythau a llysiau ffres helpu o ran sut rydych yn teimlo (gweler Bwyd a hwyliau ).
  • Mae gwneud yn siŵr eich bod yn cael digon o gwsg yn eich helpu i deimlo'n well a theimlo y gallwch ymdopi'n well (gweler Problemau cwsg ).
  • Gall gwneud rhywbeth creadigol eich helpu i fynegi eich teimladau. Er enghraifft, ysgrifennu cân, stori neu flog, peintio, tynnu llun neu ddefnyddio clai.
  • Mae treulio amser bob wythnos yn gwneud pethau rydych yn eu mwynhau, megis gweld ffrindiau neu fynd am dro, hefyd yn bwysig. Ceisiwch wneud amser i wneud hyn, ni waeth beth arall sy'n digwydd.

Deall pam eich bod yn hunan-niweidio yn fanylach

Gall troi cefn ar hunan-niweidio deimlo fel penderfyniad mawr iawn y mae'n cymryd amser i'w wneud. Gall fod yn ddefnyddiol iawn deall eich perthynas ag ef yn ddyfnach, fel y gallwch roi pethau ar waith i gefnogi'r broses. Po fwyaf rydych yn ei ddeall ynglŷn â pham rydych yn brifo eich hun, a swyddogaeth hunan-niweidio i chi, y mwyaf parod fyddwch chi i wneud newidiadau a rhoi dewisiadau amgen effeithiol ar waith.

Gall y cwestiynau canlynol eich helpu i ddechrau'r broses o ddeall eich hunan-niweidio:

  • Sut rydych yn teimlo cyn ac ar ôl i chi frifo eich hun?
  • Beth oedd y rheswm dros frifo eich hun y tro cyntaf?
  • Beth mae hunan-niweidio yn ei roi i chi nawr?
  • Beth yw'r sefyllfaoedd lle rydych yn fwyaf tebygol o fod eisiau brifo eich hun?
  • Beth yw eich ofnau am fyw heb hunan-niweidio?
  • Beth fyddech chi'n gweld ei eisiau am hunan-niweidio?
  • Beth arall fyddai'n ddefnyddiol ei ddeall am eich hunan-niweidio?

Rwy'n credu mai'r ffordd orau o roi'r gorau i hunan-niweidio yw canolbwyntio ar y problemau sylfaenol sy'n eich sbarduno i wneud hynny. Os byddwch yn gweithio ar y problemau hyn, yna bydd yr hunan-niweidio yn stopio yn naturiol.

Am ragor o ganllawiau ar gefnogi eich hun i roi'r gorau i hunan-niweidio, gweler adnoddau gwybodaeth Self-injury Support, gwybodaeth Lifesigns am ddewisiadau amgen a chanllaw Harmless i weithio drwy'r broses o hunan-niweidio.

Ymestyn allan am gymorth

Gall ymestyn allan deimlo'n anodd, yn enwedig os byddwch yn poeni y bydd pobl yn eich barnu neu os byddwch yn credu na fydd pobl eraill am eich helpu. Ceisiwch atgoffa eich hun bod angen cymorth ar bawb ar adegau gwahanol, a'i fod yn iawn gofyn am help.

Pan fyddwch yn barod i ymestyn allan, dewiswch rywun rydych yn ymddiried ynddo i siarad am sut rydych yn teimlo. Gallai hyn fod yn ffrind, aelod o'r teulu, cwnselydd neu weithiwr iechyd proffesiynol (gweler yr adran Triniaeth a chymorth am ragor o wybodaeth). Cofiwch eich bod yn rheoli'r hyn rydych yn ei ddweud, ac nid oes rhaid i chi ddweud unrhyw beth nad ydych yn barod i'w rannu eto.

Efallai y bydd hefyd yn ddefnyddiol ysgrifennu rhestr o'r holl bobl, sefydliadau a gwefannau y gallwch fynd atynt i gael help pan fydd pethau'n anodd i chi. Bydd hyn yn eich atgoffa nad ydych ar eich pen eich hun, a ble y gallwch gael help. Gweler Cysylltiadau defnyddiol i gael rhai awgrymiadau.

Roedd mynd ati i drefnu bod gennyf therapydd na fyddai bydd yn barnu ac a oedd bob amser yr un peth ac yn ddigynnwrf wedi gwneud gwahaniaeth enfawr i mi o ran gallu siarad yn onest.

Nid oes ateb syml na ffordd gyflym o ddatrys y broblem o hunan-niweidio, a gall gwneud newidiadau gymryd amser a chynnwys cyfnodau anodd. Mae'n gyffredin gwneud peth cynnydd ac yna fynd yn ôl i'r hen arferion eto. Os bydd hyn yn digwydd i chi, ceisiwch atgoffa eich hun nad ydych yn methu – mae'n rhan o'r broses.


Cyhoeddwyd y wybodaeth hon ym mis Hydref 2016. Byddwn yn ei diwygio yn 2019.


Mental Health A-Z

Information and advice on a huge range of mental health topics

> Read our A-Z

Training

Helping you to better understand and support people with mental health problems

> Find out more

Special offers

Check out our promotional offers on print and digital booklets, for a limited time only

> Visit our shop today