Hunan-niweidio

Mae'n egluro hunan-niweidio, gan roi awgrymiadau ar gyfer sut y gallwch gefnogi rhywun a ble y gall fynd am driniaeth a rhagor o gymorth.

Your stories

My body comes with a trigger warning

Seaneen blogs about living with the scars of self-harm.

Seaneen Molloy-Vaughan
Posted on 23/09/2015

...but you look fine to me?

Susanna talks about the difficulties of coping with mental health problems you can see, and those you can't.

Susanna
Posted on 20/10/2014

How going to A&E helped me

Caroline blogs about how a visit to A&E helped her to realise she needed help.

Caroline
Posted on 27/11/2013

Beth gall ffrindiau a theulu ei wneud i helpu?

Mae'r adran hon ar gyfer ffrindiau ac aelodau o'r teulu sydd am helpu rhywun y maent yn ei adnabod sy'n hunan-niweidio.

Darganfod bod rhywun rydych yn poeni amdano yn hunan-niweidio

P'un a yw rhywun yn dweud wrthoch chi yn uniongyrchol, neu eich bod yn amau bod rhywun yn brifo ei hun, gall fod yn anodd gwybod beth i'w ddweud a'r ffordd orau o ddelio â'r sefyllfa.

Efallai y byddwch wedi'ch synnu, yn ddig, yn ddiymadferth, yn gyfrifol neu nifer o emosiynau anodd eraill.

  • Ceisiwch beidio â chael pwl o banig na gorymateb. Bydd y ffordd rydych yn ymateb i'ch ffrind neu aelod o'ch teulu yn cael effaith ar faint y bydd yn siarad â chi a phobl eraill am ei hunan-niweidio yn y dyfodol.
  • Cofiwch mai ffordd rhywun o reoli teimladau neu brofiadau anodd iawn yw hunan-niweidio fel arfer, ac yn y rhan fwyaf o achosion mae'n wahanol i deimladau hunanladdol.

Beth sy'n helpu?

Mae llawer o bethau y gallwch eu gwneud i wneud gwahaniaeth i rywun rydych yn ei adnabod sy'n hunan-niweidio. Eich agwedd a'r ffordd rydych yn ymgysylltu â'r unigolyn hwnnw yw un o'r pethau allweddol a all ei helpu i deimlo bod rhywun yn ei gefnogi. Dyma rai pethau i'w cofio:

  • Ceisiwch beidio â barnu.
  • Gadewch i'r person wybod eich bod yno iddo.
  • Ceisiwch ymwneud ag ef fel person cyfan, nid yn unig ei hunan-niweidio.
  • Ceisiwch empatheiddio a deall yr hyn y mae'n ei wneud.
  • Gadewch iddo reoli ei benderfyniadau.
  • Cynigiwch ei helpu i ddod o hyd i gymorth (gweler Cysylltiadau defnyddiol).
  • Atgoffwch ef o'i rinweddau cadarnhaol a phethau y mae'n eu gwneud yn dda.
  • Ceisiwch gyfathrebu'n onest, lle rydych yn cymryd cyfrifoldeb am unrhyw ofnau sydd gennych.

Roedd cael ffrindiau y gallwn eu ffonio a siarad â nhw am bethau bob dydd yn rhoi ychydig o saib i mi o'r anobaith.

Beth nad yw'n helpu?

Weithiau, hyd yn oed gyda phob ewyllys da yn y byd, gall ceisio helpu rhywun achosi mwy o broblemau. Dyma rai peryglon posibl i gadw golwg amdanynt:

  • Ceisio gorfodi newid
  • Ymddwyn neu gyfathrebu mewn ffordd sy'n bygwth cymryd rheolaeth i ffwrdd oddi wrth eich anwylyd.
  • Naill ai anwybyddu ei anafiadau neu ganolbwyntio'n ormodol arnynt.
  • Labelu hunan-niweidio fel 'ymgais i dynnu sylw'.

Er nad yw hyn yn wir yn aml, weithiau gall hunan-niweidio fod yn ffordd i rywun ofyn am sylw. Os felly, mae'n bwysig cofio nad oes unrhyw beth o'i le ynghylch eisiau cael sylw, ac y gall bod yn ofidus iawn effeithio ar allu rhywun i fod yn uniongyrchol am yr hyn sydd ei angen arno.

Cymryd gofal ohonoch chi'ch hun

Gall cefnogi rhywun sy'n hunan-niweidio fod yn broses hir gyda llawer o gyfnodau da a gwael. Bydd cymryd gofal ohonoch chi'ch hun yn eich galluogi i gadw mewn cysylltiad am gyfnod hirach ac i gadw'n iach. Gweler Sut i ymdopi fel gofalwr i gael rhagor o wybodaeth.

Mae pethau defnyddiol i'w rhoi ar waith yn cynnwys:

  • cael ffiniau clir ynglŷn â faint a pha fath o gymorth y gallwch ei gynnig
  • darganfod pa gymorth arall sydd ar gael
  • cael cymorth a gwybodaeth i chi'ch hun – mae Young Minds yn cynnig cymorth i rieni, ac mae Sane a Self-injury Support yn rhedeg gwasanaethau cymorth i bobl sy'n poeni am iechyd meddwl rhywun arall. Gall fod yn ddefnyddiol rhoi cynnig ar driniaeth siarad os bydd pethau'n anodd i chi.

Helpu pobl i aros yn ddiogel

Mae'n gyffredin i chi deimlo'n ofnus am y posibilrwydd y bydd rhywun yn brifo ei hun yn ddifrifol neu hyd yn oed yn lladd ei hun. Er bod cael yr ofnau hyn yn ddealladwy, mae'n bwysig cofio nad yw hunan-niweidio o reidrwydd yn golygu bod rhywun am ladd ei hun.

Roeddwn yn hunan-niweidio am nifer o resymau ac, er ei fod yn beryglus iawn, rwy'n credu ei fod wedi achub fy mywyd yn y pen draw. Petawn i ddim wedi'i ddefnyddio fel dull o ymdopi, byddwn siŵr o fod wedi lladd fy hun.

Fodd bynnag, mae nifer fach o bobl yn lladd eu hunain, naill ai'n fwriadol neu'n ddamweiniol. Felly mae'n bwysig cael sgwrs onest â'ch ffrind neu aelod o'ch teulu ynghylch aros yn ddiogel er enghraifft, bod yn ymwybodol pan fydd pethau'n mynd yn drech na chi a gwybod pryd i geisio cymorth. Gweler Teimladau hunanladdol a gwefan Y Samariaid am ragor o wybodaeth.


Cyhoeddwyd y wybodaeth hon ym mis Hydref 2016. Byddwn yn ei diwygio yn 2019.


Mental Health A-Z

Information and advice on a huge range of mental health topics

> Read our A-Z

Training

Helping you to better understand and support people with mental health problems

> Find out more

Special offers

Check out our promotional offers on print and digital booklets, for a limited time only

> Visit our shop today