Dicter

Yn esbonio beth yw dicter, a sut i ddelio ag ef mewn ffordd adeiladol ac iach.

Beth yw dicter?

Mae dicter yn ymateb naturiol os byddwch yn teimlo dan fygythiad neu eich bod wedi cael eich twyllo neu os byddwch yn teimlo'n rhwystredig neu fel eich bod yn cael eich trin yn annheg.  Mae pawb yn mynd yn ddig weithiau - mae'n rhan o'r natur ddynol. Nid yw'n emosiwn 'drwg' bob amser; yn wir, gall fod yn ddefnyddiol weithiau. Er enghraifft, gall teimlo'n ddig am rywbeth:

  • ein helpu i nodi ein problemau neu bethau sy'n ein brifo
  • ein hysgogi i greu newid
  • ein helpu i amddiffyn ein hunain mewn sefyllfaoedd peryglus drwy roi hwb o egni i ni

Pryd mae dicter yn broblem?

Mae dicter ond yn broblem pan fydd yn dechrau brifo pobl o'ch cwmpas. Gall hyn ddigwydd:

Os yw'r ffordd rydych yn ymddwyn pan fyddwch yn teimlo'n ddig yn achosi problemau yn eich bywyd neu yn eich cydberthnasau, mae'n werth ystyried ffyrdd y gallwch ddewis i reoli dicter, a dysgu am eich opsiynau ar gyfer triniaeth a chymorth.

Mae'n teimlo fel pe bai pelen o dân yng nghanol fy mrest sy'n gwthio ei hun allan o'm ceg ac yn llosgi'r bobl o'm cwmpas.

Beth yw ymddygiad dig annefnyddiol?

Mae'r ffordd rydych yn ymddwyn pan fyddwch yn ddig yn dibynnu ar ba mor dda y gallwch nodi a delio â'ch teimladau, a'r ffordd rydych wedi dysgu i'w mynegi (gweler ein tudalen ar achosion dicter i gael rhagor o wybodaeth). Nid yw pawb yn mynegi dicter yn yr un ffordd. Er enghraifft, mae rhai o'r ffyrdd annefnyddiol o fynegi dicter y gallech fod wedi'u dysgu yn cynnwys:

  • Bod yn ymosodol ac yn dreisgar i'r bobl o'ch cwmpas - megis sgrechian, rhegi, cau drysau'n glep, bwrw neu daflu pethau a bod yn dreisgar yn gorfforol neu ar lafar ac yn fygythiol tuag at eraill.
  • Bod yn ymosodol i chi'ch hun - megis dweud wrth eich hun eich bod yn casáu eich hun, yn gwrthod diwallu eich anghenion sylfaenol (megis bwyd, neu bethau a allai wneud i chi deimlo'n hapus), torri eich cysylltiad â'r byd a hunan-niweidio.
  • Bod yn oddefol ymosodol neu'n ymosodol mewn ffordd nad yw'n dreisgar - megis anwybyddu pobl neu wrthod siarad â nhw, gwrthod cyflawni tasgau, neu wneud pethau'n wael yn fwriadol, bod yn hwyr neu'n cyrraedd ar y funud olaf bosibl, a bod yn goeglyd neu'n bwdlyd er nad ydych yn dweud unrhyw beth sy'n benodol yn ymosodol nac yn ddig.

Os ydych yn sylwi eich bod yn mynegi eich dicter drwy fod yn ymosodol ac yn dreisgar i'r bobl o'ch cwmpas, gall greu ofn a niwed iddynt - yn enwedig plant. Gall gael canlyniadau difrifol: gallech golli eich swydd neu gall eich arwain i drafferth gyda'r heddlu. Yn yr achos hwn mae'n bwysig iawn ceisio cael triniaeth a chymorth.

Ond hyd yn oed os nad ydych byth yn ymosodol neu'n dreisgar tuag eraill, a byth hyd yn oed wedi codi eich llais, efallai y byddech yn adnabod rhai o'r ymddygiadau dig hyn ac yn teimlo eu bod yn broblem i chi. 

Sut y gall dicter effeithio ar fy iechyd meddyliol a chorfforol?

Nid yw dicter yn broblem iechyd meddwl - mae'n rhan normal o fywyd. Fodd bynnag:

Mae cyfnod o iselder, hunanatgasedd a datgysylltu o'r bobl o'm cwmpas, yn dilyn fy nicter bob amser. Rwy'n casáu fy hun, ac yn aml yn meddwl am hunanladdiad.

Gall profi ddicter cryf yn rheolaidd neu am gyfnodau estynedig hefyd effeithio ar eich iechyd corfforol, gan gyfrannu at salwch megis:

  • annwyd a'r ffliw
  • problemau gastro-intestinal (treulio)
  • pwysedd gwaed uchel

Meddyliau treisgar annymunol

Os ydych yn cael meddyliau treisgar ymwthiol neu ofidus annymunol, ac na allwch eu rheoli (megis meddwl neu boeni y byddech yn anafu, lladd neu gam-drin eraill yn rhywiol), gallai hyn fod yn symptom o anhwylder obsesiynol cymhellol (OCD)  - nid dicter.

Gall beri yn ofn a phryder i gael meddyliau fel hyn, ond mae'n bwysig cofio: nid yw'r ffaith eich bod yn cael y meddyliau hyn yn golygu y byddwch yn gweithredu arnynt. Gweler ein tudalennau ar OCD i gael rhagor o wybodaeth.

Cyhoeddwyd y wybodaeth hon ym mis Chwefror 2016. Byddwn yn ei diwygio yn 2019. 

 

Mental Health A-Z

Information and advice on a huge range of mental health topics

> Read our A-Z

Training

Helping you to better understand and support people with mental health problems

> Find out more

Special offers

Check out our promotional offers on print and digital booklets, for a limited time only

> Visit our shop today