er gwell iechyd meddwl
Mynnwch help nawr Gwnewch rodd

Trawma

Mae'r adran hon yn egluro beth yw trawma a sut mae'n effeithio ar eich iechyd meddwl, a hefyd sut y gallwch eich helpu'ch hun, pa driniaethau sydd ar gael a sut i oresgyn rhwystrau er mwyn cael y cymorth priodol. Mae hefyd yn cynnwys cyngor i bobl sydd am helpu rhywun sydd wedi profi trawma.

Mae'r dudalen hon hefyd ar gael yn Saesneg (English).

Pa rwystrau y gallwn eu hwynebu wrth geisio cymo

Gall fod yn anodd ceisio cymorth i ddelio ag effeithiau trawma, ac weithiau gallech wynebu rhwystrau wrth geisio cael y cymorth rydych chi ei angen ac yn ei haeddu. Er enghraifft:

  • Efallai na fyddwch yn gallu siarad am yr hyn a ddigwyddodd. Gallai hyn ennyn teimladau cryf iawn neu sbarduno ymatebion fel pyliau o banig, ymdeimlad o ddatgysylltiad neu deimladau hunanladdol.
  • Efallai na fyddwch yn gwybod ai trawma oedd ef. Er enghraifft, efallai na fyddwch yn cofio beth a ddigwyddodd, neu'n gwybod sut i ddeall eich profiadau.
  • Efallai y byddwch wedi cael profiadau gwael wrth geisio cymorth. Er enghraifft, os nad oedd pobl wedi gwrando arnoch, neu os ydych wedi cael niwed o ganlyniad i ofal iechyd gwael.

"O oed cynnar iawn, roeddwn i'n gweld nad oedd pethau'n 'gwneud synnwyr' bob amser ond cymerodd flynyddoedd lawer a hyd yn ddiweddar iawn... rwy'n 58 oed... i mi roi'r darnau o'm hanes at ei gilydd... yn enwedig mewn perthynas â'r effaith arnaf i."

  • Efallai y bydd angen i chi egluro pethau i nifer o bobl. Efallai y byddwch yn siarad â nifer o weithwyr gofal iechyd proffesiynol cyn i chi gael y cymorth priodol. Gallai hyn olygu bod yr un cwestiynau'n cael eu gofyn i chi dro ar ôl tro.
  • Nid yw pob gweithiwr proffesiynol yn deall trawma. Gallai hyn olygu na fydd yn deall eich cryfderau neu beth sydd wedi'ch helpu i oroesi. Er enghraifft, gallech deimlo bod eich dulliau ymdopi yn cael eu barnu neu eu beirniadu.
  • Efallai na fydd pobl eraill yn deall. Er enghraifft, gallai aelodau o'r teulu neu'r gymuned fod yn elyniaethus neu'n feirniadol o bobl sy'n ceisio cymorth i ddelio â thrawma neu broblemau iechyd meddwl, neu gallent wrthod derbyn neu wfftio beth rydych yn mynd drwyddo..
  • Efallai y byddwch wedi rhoi cynnig ar rywbeth sydd heb eich helpu: gall hyn fod yn siom fawr.
  • Weithiau gallech deimlo bod ymdopi â thrawma yn rhy anodd. Efallai y bydd adegau pan deimlwch na allwch ymdopi neu fod popeth yn rhy anodd.

Os ydych yn anfodlon ar y ffordd y mae gweithwyr proffesiynol yn eich trin, gallwch gwyno. Mae rhagor o wybodaeth am hyn yn ein canllaw ar geisio cymorth i ddelio â phroblem iechyd meddwl, ac yn ein tudalennau am faterion cyfreithiol ar gwyno am ofal iechyd a chymdeithasol.

Sut y gallaf oresgyn y rhwystrau hyn?

Os ydych yn wynebu rhwystrau fel y rhain, dyma rai pethau a allai'ch helpu:

  • Rhoi pethau mewn ysgrifen. Gallai hyn fod o gymorth os yw'n rhy anodd dweud pethau'n uchel neu os nad ydych am eu hailadrodd. 
  • Cymryd un diwrnod ar y tro. Efallai y bydd diwrnodau da a diwrnodau gwael. Ceisiwch ganolbwyntio ar bob diwrnod yn ei dro a gosod nodau bach, ymarferol i chi'ch hun.
  • Gallwch ddewis beth i'w rannu. Chi sy'n penderfynu beth fyddwch yn ei ddweud am eich profiadau wrth bobl eraill.
  • Rhoi gwybod i bobl am y math o gymorth rydych am ei gael. Er enghraifft, gofyn i rywun wrando arnoch chi a pheidio â chynnig cyngor.
  • Holi gweithwyr proffesiynol am eu harbenigedd. Gallwch ofyn a ydynt wedi cael hyfforddiant a phrofiad penodol o weithio gyda phobl sydd wedi profi trawma, a holi am unrhyw beth arall sy'n berthnasol.
  • Dangos y wybodaeth hon i bobl. Gallai eu helpu i ddysgu mwy am drawma.

"Roeddwn i wedi profi gofid mawr wrth weithio gyda chwnselydd a oedd yn dda ei bwriad ond yn fy nhrin yn wael drwy ei ffordd o holi a'i hagwedd a oedd weithiau'n giaidd."

  • Gallwch roi cynnig ar therapi pa un a ydych yn gallu dweud y cyfan neu beidio. Mae rhai pobl yn credu mai dim ond os ydych yn barod i ddweud y cyfan y gallwch gael cymorth gan therapydd, ond nid yw hyn yn wir. Bydd therapyddion sy'n deall trawma yn eich helpu ac yn dysgu sgiliau ymdopi i chi, faint bynnag o'ch profiad y byddwch yn ei rannu â nhw.
  • Holwch am y dewisiadau sydd ar gael. Er enghraifft, efallai y byddwch yn gallu gofyn am therapydd o'r naill ryw neu'r llall, neu ddewis eistedd yn wynebu'r drws os ydych yn teimlo'n fwy diogel wrth wneud hynny. Mae rhagor o awgrymiadau yn y wybodaeth am gael y budd mwyaf o therapi.
  • Canolbwyntio ar sut rydych yn teimlo nawr. Pa un a ydych yn cofio neu'n deall beth a ddigwyddodd neu beidio, gallwch ofyn am gymorth i ddelio â'r effeithiau rydych yn eu profi a'r pethau sy'n digwydd i chi nawr.
  • Mae trawma yn effeithio ar bobl mewn ffordd wahanol. Bydd y math o gymorth sydd ei angen yn benodol i chi. Gallech fod ag angen cymorth i ddelio â thrawma o unrhyw fath, ac ar ôl unrhyw gyfnod.
  • Cysylltu â phobl eraill sydd wedi profi trawma. Mae cymorth ac anogaeth gan bobl sydd wedi profi rhywbeth tebyg yn gallu bod o gymorth mawr. Mae rhagor o wybodaeth ar ein tudalennau am gymorth gan gymheiriaid.

"Rydw i wedi siarad â rhai goroeswyr eraill a sylweddoli eu bod nhw'n teimlo'n union yr un fath. Roedd yn help mawr siarad â nhw. Gwnaeth i mi sylweddoli fy mod i'n ymdopi fel roeddwn i'n gallu, er bod fy ymddygiad wedi newid, a bod hyn yn wir am bawb."

  • Ystyried dewisiadau eraill. Mae rhagor o opsiynau i'w trafod â'ch meddyg ar ein tudalennau am driniaethau a therapïau. Efallai fod rhywbeth rydych chi heb roi cynnig arno eto ac a allai fod o gymorth i chi.
  • Siarad â Mind. Rydym ar gael i'ch helpu. Mae ein llinell wybodaeth yn gallu'ch helpu i chwilio am opsiynau cymorth yn eich ardal chi, ac mae canghennau Mind lleol yng Nghymru a Lloegr sy'n darparu nifer o wasanaethau a allai fod ar gael i chi.
  • Chwilio am eiriolwr. Gall eiriolwr eich helpu i fynegi'ch barn a'ch dymuniadau, a'ch helpu i gael gafael ar y cymorth rydych chi ei angen ac yn ei haeddu.
  • Os ydych wedi rhoi cynnig ar rywbeth ac nad yw wedi gweithio, ceisiwch fod yn garedig ac amyneddgar â chi'ch hun. Gall fod yn anodd iawn ymdopi ag effeithiau trawma a gall gymryd llawer o amser ac egni, ond mae nifer mawr o bobl yn gweld ei bod yn bosibl gwella o gael y cyfuniad iawn o driniaethau, hunanofal a chymorth.

Who would believe me?

"I would really like to see a change, where it is up to the police to press charges. They had my perpetrator's recorded confession... I was too scared to make the decision all by myself."

This information was published in January 2020. We will revise it in 2022.

References are available on request. If you would like to reproduce any of this information, see our page on permissions and licensing.

Share this information

arrow_upwardYn ôl i'r brig