Mynnwch help nawr Gwnewch rodd

Yr heddlu: Ymdopi â'ch profiadau yn ystod y coronafeirws

Mae'r wybodaeth hon i unrhyw un sy'n gweithio yn yr heddlu, p'un a ydych chi'n rheoli tîm, yn helpu pobl drwy ymateb i alwadau, yn gweithio gartref neu mewn swyddfa, neu'n swyddog yr heddlu mewn lifrai.

20 munud i'w ddarllen

Ar y dudalen hon:

Rydyn ni'n gwybod nad yw'r pandemig drosodd. Ond mae rhannau o gymdeithas yn dechrau dychwelyd i fel ag yr oedden nhw.

Fel ymatebwr yn yr heddlu, efallai y byddwch chi wedi sylwi nad yw rhai pethau yn y gwaith, neu gartref, wedi dychwelyd fel ag yr oedden nhw. Efallai bod rheolau newydd i'w dilyn yn ystod eich sifft, neu fwy o alwadau i ymateb iddyn nhw na chyn y pandemig. Efallai eich bod chi'n teimlo'n wahanol am eich rôl o gymharu ag o'r blaen. Ac mae'n bosibl na fyddwch chi am i rai pethau ddychwelyd fel ag yr oedden nhw o'r blaen.

Gallai'r wybodaeth hon eich helpu i wneud synnwyr o'r hyn rydych chi wedi'i weld ac wedi'i brofi yn ystod y coronafeirws (COVID-19). Ni ddylech chi ei defnyddio yn lle triniaeth a chymorth iechyd meddwl. Ond gall awgrymu dulliau i'ch helpu i ddeall sut rydych chi'n teimlo, a rhoi cyngor ar sut i ymdopi â'r teimladau hyn.

Cydnabod sut rydych chi'n teimlo ar hyn o bryd

Rydyn ni'n profi llawer o wahanol deimladau bob dydd. Gall teimladau helpu i ddangos sut i ymateb i'r sefyllfaoedd sy'n ein hwynebu. Ond yn aml, dydyn ni ddim yn gallu rhoi enw i bob teimlad rydyn ni'n ei gael, pan fyddwn ni'n ei gael.  

Yn ystod y pandemig, efallai y byddwch chi wedi delio â llawer o bethau anodd, ac na fyddwch chi wedi cael amser i feddwl amdanyn nhw'n iawn. Efallai eich bod chi'n cael teimladau nawr, o ganlyniad i rywbeth a ddigwyddodd beth amser yn ôl. Ac fel aelod o'r heddlu, efallai eich bod chi'n teimlo bod disgwyl i chi anghofio am eich teimladau, neu nad ydych chi'n cael eich annog i siarad am sut rydych chi'n teimlo.

Gallai nodi rhai o'r teimladau rydych chi'n eu cael nawr eich helpu chi i ddeall beth allai fod wedi'u hachosi. Ac unwaith y byddwch chi'n gwybod beth wnaeth eu hachosi, efallai y byddwch chi'n teimlo'n fwy parod i ddelio â'r teimladau hyn.

“Yn y math yma o waith, rydyn ni'n gweld pethau sydd mor annaturiol ac rydyn ni'n normaleiddio hynny, fel petai hyn yn rhywbeth nad yw'n ein poeni ni.” –Rhiannon, heddluoedd Cymru

Sut galla i ddechrau cydnabod sut rwy'n teimlo?

Gallai cydnabod sut rydych chi'n teimlo eich helpu i ddeall pam y gwnaethoch chi ymateb yn y fath fodd i rai sefyllfaoedd penodol yn y gorffennol. Er enghraifft, efallai eich bod chi wedi ei chael hi'n anodd cysgu ryw noson, ond na wnaethoch chi gysylltu hynny â'r galwadau anodd y gwnaethoch chi ymateb iddyn nhw y diwrnod hwnnw. Efallai eich bod chi wedi cweryla â rhywun sy'n bwysig i chi, heb wybod yn union pam.

Gallai rhoi eich teimladau mewn geiriau eich helpu chi i ddeall yr emosiynau rydych chi'n eu cael. Gallwch chi wneud hyn mewn sawl ffordd, a bydd pawb yn wahanol. Dyma rai awgrymiadau:

  • Ei ysgrifennu. Mae rhai pobl yn ei chael hi'n ddefnyddiol ysgrifennu am y pethau y maen nhw'n eu teimlo, neu gadw dyddiadur. Os nad ydych chi am ysgrifennu amdanyn nhw, gallech chi roi cynnig ar ffyrdd eraill creadigol o fynegi eich teimladau, fel tynnu llun neu baentio.
  • Ei ddweud yn uchel. Gall siarad am yr hyn y maen nhw'n ei wynebu, neu'r hyn sydd wedi digwydd yn ystod eu diwrnod, helpu rhai pobl i gydnabod sut maen nhw'n teimlo am yr hyn sydd wedi digwydd. Does dim rhaid i chi wneud hyn gyda pherson arall – gallech chi roi cynnig arni gartref ar eich pen eich hun.
  • Defnyddio technegau sy'n eich helpu i sylwi ar beth sy'n digwydd yn y fan a'r lle. Er enghraifft, ymwybyddiaeth ofalgar. Mae ymwybyddiaeth ofalgar yn golygu gwneud ymdrech arbennig i sylwi ar yr hyn sy'n digwydd yn eich meddwl, eich corff a'ch amgylchedd, heb farnu unrhyw beth. Gall eich helpu chi i sylwi ar y teimladau negyddol a'r teimladau cadarnhaol rydych chi'n eu cael. Gallwch ymarfer ymwybyddiaeth ofalgar mewn sawl ffordd wahanol. Er enghraifft, bwyta gofalgar, myfyrio, neu sganio eich corff cyn ac ar ôl eich sifft.

Isod rydyn ni wedi nodi rhai o'r pethau y mae aelodau'r heddlu wedi dweud wrthyn ni eu bod wedi bod yn eu teimlo drwy gydol y pandemig. Efallai eich bod chi'n profi rhai ohonyn nhw, ac efallai hefyd eich bod chi'n profi teimladau nad ydyn nhw wedi'u rhestru yma.

Straen

Pan fyddwn ni'n dweud pethau fel "mae hwn yn achosi straen" neu "dwi'n teimlo straen", mae'n bosibl ein bod ni'n golygu'r canlynol:

  • Sefyllfaoedd neu ddigwyddiadau sy'n rhoi pwysau arnon ni. Gall hyn fod yn adegau pan fydd gennym ni lawer i'w wneud ac i feddwl amdano, neu pan na fydd gennym ni lawer o reolaeth dros beth sy'n digwydd. Er enghraifft, mynd i lawer o ddigwyddiadau â llawer o bwysau, neu ddelio ag aelodau o'r cyhoedd sy'n ofidus iawn.
  • Ein hymateb i gael ein rhoi o dan bwysau. Gall hyn olygu'r teimladau y byddwn ni'n eu cael pan fyddwn ni'n wynebu gofynion y mae'n anodd i ni ymdopi â nhw. Er enghraifft, y ffordd mae eich corff a'ch meddwl yn ymateb pan fyddwch chi ar fin rhoi eich hun mewn sefyllfa beryglus.

Os ydych chi'n profi straen, efallai y byddwch chi'n teimlo:

  • yn bigog, yn ymosodol, yn ddiamynedd neu wedi cynhyrfu
  • wedi'ch llethu
  • yn bryderus, yn nerfus neu'n ofnus
  • fel petai eich meddwl ar ruthr ac na allwch chi ei ddiffodd
  • na allwch chi fwynhau eich hun
  • yn isel
  • nad oes gennych chi unrhyw ddiddordeb mewn bywyd
  • fel petaech chi wedi colli eich synnwyr digrifwch
  • ymdeimlad o ddychryn
  • yn poeni am eich iechyd
  • wedi'ch esgeuluso neu'n unig.

“Gall delio â phobl ofidus mor aml achosi straen, ac yn aml gall deimlo fel petaech chi'n cario pwysau problemau pawb arall.” - Cassie, ymchwilydd safle trosedd

Gorbryder

Gorbryder yw'r hyn rydyn ni'n ei deimlo pan fyddwn ni'n poeni, ar bigau'r drain neu'n ofnus, yn benodol am bethau sydd ar fin digwydd, neu bethau rydyn ni'n meddwl a allai ddigwydd yn y dyfodol.

Gall gorbryder effeithio ar y canlynol:

  • ein cyrff. Efallai y byddwch chi'n teimlo'n sâl, yn aflonydd, neu fel petai eich calon ar ruthr.
  • ein meddyliau. Efallai y byddwch chi'n teimlo ar bigau'r drain neu'n nerfus, neu fel petai'r gwaethaf ar fin digwydd.
  • ein bywydau bob dydd. Gallai hi deimlo'n fwy anodd i chi fwynhau eich amser rhydd, a gall effeithio ar bethau fel eich perthnasoedd a'ch gwaith.

Fel aelod o'r heddlu, efallai y byddwch chi'n datblygu gorwyliadwraeth. Gorwyliadwraeth yw'r teimlad o fod yn ymwybodol iawn o'r amgylchedd o'ch cwmpas. Gall hyn fod yn ddefnyddiol yn eich gwaith. Ond os bydd yn parhau pan fydd eich sifft ar ben, gall wneud i chi deimlo fel petaech chi bob amser yn chwilio am fygythiadau neu berygl posibl. Gall hyn ei gwneud yn anoddach ymlacio a chysgu a gall gyfrannu at deimladau o orbryder.

Anaf moesol

Mae anaf moesol yn disgrifio set o deimladau y gallech chi eu cael os bu'n rhaid i chi wneud pethau, neu weld pethau, sy'n mynd yn erbyn eich gwerthoedd a'ch credoau.

Yn ystod y pandemig, gallech chi fod wedi cael eich gorfodi i wneud penderfyniadau anodd. Er enghraifft, efallai y bu'n rhaid i chi orfodi rheolau coronafeirws penodol, fel gofyn i bobl beidio â chwrdd yn gyhoeddus, er bod hyn yn anodd. Ac os bydd aelodau o'r cyhoedd yn ymateb yn negyddol, neu heb gydymdeimlad tuag at yr hyn rydych chi'n ceisio ei wneud, bydd yn anoddach fyth.

Os byddwch chi'n profi anaf moesol, efallai y byddwch chi'n teimlo:

  • yn euog neu deimlo cywilydd
  • yn ddig
  • wedi ffieiddio
  • gwrthdaro.

Syrffed ar ddangos trugaredd

Pan fyddwch chi'n gofalu am bobl mewn amgylchiadau gofidus neu anodd yn gyson, gall eich blino'n lân yn gorfforol ac yn feddyliol. Gallwch chi ddod i deimlo nad ydych chi'n poeni am bobl cymaint ag o'r blaen. Caiff hyn ei alw weithiau'n syrffed ar ddangos trugaredd.

Gallai syrffed ar ddangos trugaredd wneud i chi deimlo:

  • yn ddig neu'n bigog
  • fel petaech chi'n mwynhau eich swydd yn llai
  • yn llai hyderus am wneud penderfyniadau yn y gwaith
  • llai o gymhelliant i wneud eich gwaith.

Trawma

Weithiau, caiff y broses o fynd drwy ddigwyddiadau llawn straen, digwyddiadau dychrynllyd neu ddigwyddiadau gofidus ei galw'n drawma. Mae pawb yn ymateb yn wahanol i drawma. Efallai y byddwch chi'n sylwi ar yr effeithiau'n gyflym. Neu efallai na fyddwch chi'n sylwi arnyn nhw am gyfnod hir wedyn.

Gallai digwyddiad trawmatig wneud i chi deimlo:

  • yn ofnus
  • o dan fygythiad
  • yn llawn cywilydd
  • wedi'ch gwrthod
  • wedi'ch esgeuluso
  • yn annilys
  • yn anniogel
  • heb gefnogaeth
  • wedi'ch maglu
  • wedi'ch cywilyddio
  • yn ddi-rym.

“Mae rôl bod yn swyddog yr heddlu wedi cael effaith barhaus ar fy llesiant meddyliol. Rydyn ni'n gweld pethau nad yw'r cyhoedd yn eu gweld.” – Tim, swyddog yr heddlu

Lludded a blinder meddyliol

Mae lludded a blinder meddyliol yn fwy na theimladau o fod wedi blino. Gall blinder meddyliol ddigwydd os byddwch chi o dan bwysau cyson o ganlyniad i'ch gwaith. Gall wneud i chi deimlo:

  • wedi blino'n lân, heb unrhyw egni o gwbl
  • fel petaech chi'n mwynhau eich gwaith llai, neu nad oes gennych chi unrhyw gymhelliant i'w wneud mwyach
  • fel nad ydych chi'n gwneud eich gwaith cystal ag o'r blaen.
A blue light on top of a vehicle

Blinder meddyliol fel swyddog yr heddlu

“Cyrhaeddais y gwaith ond doeddwn i ddim yn gallu cysylltu â'r hyn a oedd yn digwydd o'm cwmpas. Roeddwn i wedi bod fel tegell yn berwi ers misoedd, gyda sŵn sgrechian di-baid yn fy mhen – ac yna, yn sydyn, distawrwydd.”

Datgysylltiad

Mae rhai pobl yn ei chael hi'n anodd nodi sut maen nhw'n teimlo, yn enwedig os byddan nhw wedi bod drwy brofiad trawmatig. Caiff hyn ei alw weithiau'n ddatgysylltiad.

Os byddwch chi'n datgysylltu, efallai y byddwch chi'n teimlo eich bod chi wedi datgysylltu wrthoch chi'ch hun a'r byd o'ch cwmpas. Er enghraifft, efallai y byddwch chi'n teimlo nad ydych chi'n rhan o'ch corff neu'n teimlo fel petai'r byd o'ch cwmpas yn afreal. Mae datgysylltu yn un ffordd i'r meddwl ymdopi â gormod o straen, fel yn ystod digwyddiad trawmatig.

Mae rhagor o wybodaeth ar gael am ddatgysylltiad, gan gynnwys cyngor ar sut i ofalu amdanoch chi'ch hun pan fyddwch chi'n datgysylltu.

Deall pam rydych chi o bosibl yn teimlo fel hyn

Unwaith y byddwch chi'n deall beth rydych chi'n ei deimlo, gallwch chi ddechrau meddwl beth allai fod wedi achosi rhai o'r teimladau hyn. Efallai y bydd hyn yn gwneud i chi deimlo'n fwy parod i ddelio â nhw.

Gallai rhai o'r pethau yn y rhestr hon fod yn cyfrannu at sut rydych chi'n teimlo nawr. Efallai y byddwch chi hefyd wedi cael profiadau nad ydyn nhw wedi'u cynnwys yma.

Newidiadau i'ch ffordd o fyw a'ch gwaith

  • Efallai eich bod wedi gorfod dysgu rheolau a deddfwriaeth newydd yn gyflym. Efallai eich bod wedi teimlo'n llai hyderus am orfodi'r rheolau newydd, neu wedi teimlo straen pan roeddent yn newid yn aml.
  • Efallai bod eich llwyth gwaith wedi cynyddu. Efallai bod rhai o aelodau eich tîm wedi symud i rolau eraill dros dro oherwydd y pandemig. Efallai bod hyn wedi gwneud i chi deimlo straen oherwydd faint o waith sydd i'w wneud.
  • Efallai bod yr amgylchedd yn y gwaith wedi newid. Er enghraifft, efallai eich bod wedi dechrau gweithio gartref yn fwy aml. Efallai bod hyn wedi gwneud i chi deimlo'n fwy unig, neu'n llai agos at eich cydweithwyr.
  • Efallai eich bod wedi dechrau helpu gwasanaethau eraill yn fwy. Er enghraifft, efallai eich bod wedi cefnogi'r gwasanaeth ambiwlans drwy yrru ambiwlansys. Efallai bod dysgu tasgau newydd mewn cyfnod byr o amser wedi achosi straen.
  • Efallai bod y cyfyngiadau symud wedi newid eich bywyd gartref. Er enghraifft, methu â mynd ar wyliau, mwynhau diddordebau, neu wneud y pethau rydych chi fel arfer yn eu gwneud er mwyn ymlacio. Efallai eich bod chi wedi teimlo bod y ffin rhwng gwaith a chartref wedi newid oherwydd y coronafeirws.

“Pan gyrhaeddodd COVID roedden ni i gyd yn meddwl y byddai'n diflannu'n gyflym. Yn amlwg, nid felly y bu. Gwnaeth llwythau gwaith, dulliau plismona a ffyrdd o ddelio â digwyddiadau i gyd newid.” – Tim, swyddog yr heddlu

Profedigaeth

  • Efallai bod pobl sy'n bwysig i chi wedi marw o'r coronafeirws, neu o salwch arall. Efallai na wnaethoch chi lwyddo i fod yno iddyn nhw fel y byddech chi wedi bod eisiau.
  • Efallai eich bod chi wedi methu angladdau, neu wedi methu â chynnal angladd fel y byddech chi wedi'i ddychmygu.
  • Efallai eich bod chi wedi colli cydweithwyr. Os na chawsoch chi gyfle i chi dalu teyrnged iddyn nhw fel y byddech chi wedi'i wneud fel arfer, efallai bod hyn wedi teimlo'n fwy anodd byth.

Darllenwch ein gwybodaeth am brofedigaeth.

Delio â digwyddiadau mwy trawmatig

  • Efallai eich bod wedi delio â mwy o aelodau gofidus o'r cyhoedd. Efallai eich bod wedi profi camdriniaeth eiriol neu gorfforol.
  • Efallai eich bod wedi ymateb i fwy o alwadau argyfwng iechyd meddwl.
  • Gall clywed straeon gan gydweithwyr hefyd deimlo'n drawmatig, hyd yn oed os nad oeddech chi yno'n bersonol.
  • Efallai eich bod chi wedi ymateb i fwy o hunanladdiadau. Darllenwch ein gwybodaeth am beth i'w wneud os ydych chi wedi cael profedigaeth o ganlyniad i hunanladdiad.

Os ydych chi’n teimlo eich bod yn methu â chadw eich hun yn ddiogel, mae’n argyfwng iechyd meddwl.

Gofynnwch am gyngor brys

Mae gan Police Care UK fideo yn esbonio sut y gall digwyddiadau trawmatig effeithio arnoch chi, a thechnegau y gallech chi eu defnyddio os byddwch chi'n profi digwyddiad trawmatig.

“Nes i chi weithio yn yr heddlu eich hun, gall fod yn anodd iawn deall effaith yn llawn swydd sy'n delio â digwyddiadau bywyd sydd mor emosiynol.” – Angela, prif arolygydd

Newidiadau i berthnasoedd

  • Efallai eich bod dechrau teimlo'n wahanol tuag at y cyhoedd, yn enwedig os nad oeddent yn dilyn y rheolau.
  • Efallai bod eich cydberthynas â'r cyfryngau, a'r cyfryngau cymdeithasol, wedi newid. Efallai y bu'n fwy anodd i chi ddarllen straeon newyddion, yn enwedig os oedden nhw'n beirniadu'r heddlu.
  • Efallai bod y ffaith eich bod chi o dan fwy o straen yn y gwaith, neu eich bod chi'n delio â galwadau mwy anodd, wedi cael effaith ar eich perthnasoedd gartref. Efallai eich bod chi wedi sylwi bod angen mwy o gymorth arnoch chi, neu eich bod chi am i bobl adael llonydd i chi fwy.
  • Efallai bod y cyfyngiadau symud a'r cyfyngiadau teithio wedi golygu na allech chi weld y bobl sy'n bwysig i chi.
  • Efallai eich bod chi wedi gweld eisiau cydweithwyr, os oeddech chi'n gweithio gartref fwy, os nad oeddech chi'n gallu eu gweld y tu allan i'r gwaith neu os nad oeddech chi'n cymryd amser egwyl ar yr un pryd mwyach.
  • Efallai eich bod chi wedi poeni y byddech chi'n trosglwyddo'r coronafeirws i'r bobl sy'n bwysig i chi. Gallai hyn fod wedi ychwanegu straen at eich perthnasoedd.

“Gan fod fy nyweddi mewn grŵp risg uchel, roedd rhaid i mi ynysu i ffwrdd wrthi i'w diogelu. Nid oedd y person a oedd wedi fy helpu i drwy hyn i gyd yn gallu bod yno mor aml a gwnaeth hyn yn bendant cael effaith arna i a fy iechyd meddwl.” – Tim, swyddog yr heddlu

Colli allan ar bethau

  • Efallai eich bod chi wedi colli allan ar ddigwyddiadau pwysig bywyd, fel mynd i briodasau, dathliadau pen-blwydd neu angladdau. Gallai hyn fod wedi teimlo'n rhwystredig, neu fel petai amser yn mynd heibio heb i chi allu ei fwynhau.
  • Efallai eich bod chi wedi colli allan ar wneud y pethau cyffredin rydych chi'n eu mwynhau fel arfer. Er enghraifft, gweld ffrindiau, mynd allan neu gael gwyliau. Efallai bod methu â gwneud y pethau hyn wedi ei gwneud hi'n fwy anodd ymlacio ar ôl sifftiau anodd.
  • Efallai eich bod chi'n teimlo eich bod chi'n colli allan ar rannau boddhaus neu bleserus eich gwaith, neu nad ydych chi'n cael y profiad roeddech chi'n ei ddisgwyl o wasanaeth yr heddlu. Efallai eich bod chi'n teimlo eich bod chi wedi colli'r cariad a oedd gennych chi tuag at y gwaith.

“Pan ddechreuodd y pandemig, newidiodd pethau. Cafodd hyn effaith fawr ar fy iechyd meddwl – gwnaeth peidio â chael cysylltiad ag eraill effeithio arna i.” – Kiwi, swyddog yr heddlu

Gobeithion ac ofnau

I lawer ohonon ni, roedd y pandemig yn golygu bod pethau roedden ni'n gobeithio y bydden nhw'n digwydd, neu'n edrych ymlaen atyn nhw, yn sydyn yn teimlo'n llai tebygol. Ac efallai y daeth y pethau roedden ni'n eu hofni i deimlo'n agosach at ddod yn wir. Er enghraifft:

  • Efallai eich bod eisoes yn teimlo bod cymdeithas yn mynd yn fwy rhanedig. Efallai bod y pandemig wedi gwneud y teimlad hwn hyd yn oed yn gryfach.
  • Efallai eich bod chi wedi bod yn edrych ymlaen at bethau, fel priodasau neu wyliau tramor. Gallai'r rhain fod wedi cael eu canslo neu eu gohirio, ac efallai eich bod chi'n teimlo na fyddan nhw byth yn digwydd.
  • Os ydych chi'n profi gorbryder iechyd, gallai'r pandemig fod wedi teimlo'n arbennig o anodd i chi ddelio ag ef. Gallwch chi gael rhagor o wybodaeth am orbryder iechyd ar wefan Anxiety UK.

Adnoddau a strategaethau ymdopi

Os yw eich gwaith yn ymwneud â helpu eraill, gall deimlo'n anodd cymryd amser i ofalu amdanoch chi'ch hun. Ond mae'n bwysig gofalu am eich llesiant personol. Dyma rai strategaethau ar gyfer ymdopi â rhai o'r pethau y gallech chi fod yn eu teimlo.

Dod o hyd i gymhelliant eto

Does dim rhaid i chi deimlo'n uchel eich cymhelliant drwy'r amser, ac mae llawer ohonon ni'n cael diwrnodau lle mae ein cymhelliant yn is yn y gwaith a gartref. Ond os ydych chi'n teimlo bod y coronafeirws wedi cipio rhywfaint o'r cariad a'r mwynhad a oedd gennych chi o'r blaen tuag at eich gwaith, efallai y bydd yr awgrymiadau hyn yn ddefnyddiol.

  • Gosodwch nodau y gallwch chi eu cyflawni i chi'ch hun. Ceisiwch ganolbwyntio ar gwblhau nod bach y gallwch chi ei gyflawni bob dydd. Efallai y bydd yn ddefnyddiol i chi rannu pob nod yn nodau llai. Os ydych chi'n teimlo bod llawer o dargedau yn gysylltiedig â'ch gwaith yn barod, ceisiwch feddwl am rywbeth nad yw'n ymwneud â'r gwaith.
  • Gwobrwywch eich hun. Ar ôl i chi gwblhau'r nod, gwobrwywch eich hun. Does dim rhaid iddo fod yn rhywbeth mawr. Gallech chi geisio cymryd 15 munud o'ch diwrnod i wneud rhywbeth rydych chi'n ei fwynhau. Er enghraifft, dod o hyd i amser i ddarllen ychydig dudalennau o lyfr, neu fynd â'r ci am dro.
  • Rhowch gynnig ar wneud ymarfer corff. Mae bod yn weithgar yn helpu rhai pobl i ganolbwyntio ac i gymell eu hunain. Gall ymarfer corff wneud i chi deimlo'n fwy egnïol ac ymatebol, yn enwedig os ydych chi'n gwneud gwaith corfforol. Gall deimlo'n anodd mynd ati i wneud ymarfer corff os nad oes gennych chi lawer o gymhelliant, ond gallech chi roi cynnig ar ddechrau drwy wneud pethau bach, gan gynyddu'r ymdrech yn raddol. Darllenwch fwy o awgrymiadau ar sut i ddechrau bod yn actif.
  • Rhowch gynnig ar rywbeth newydd. Gall cyflwyno diddordebau a gweithgareddau newydd yn eich bywyd helpu i ysgogi'r ymennydd, a gall helpu i roi mwy o ffocws i chi. Gallech chi roi cynnig ar wneud ryseitiau newydd i swper, newid eich ymdrechion ymarfer corff, neu ddod o hyd i hobi newydd.


Darllenwch fwy o awgrymiadau ar ofalu amdanoch chi eich hun pan fyddwch chi'n mynd i'r gwaith yn ystod y coronafeirws.

“Mae cerddoriaeth yn rhan fawr o'm pecyn cymorth llesiant. Rwy'n gwrando ar gerddoriaeth yn aml ac rwy'n gwybod beth i'w roi ymlaen os bydda i'n teimlo hwyliau isel yn dod, yn dibynnu ar beth sydd wedi'u hachosi.  Ac mae chwarae offeryn cerdd yn rhoi hwb i mi.” – Sally, comander bwrdeistref wedi ymddeol

Ymdopi â newid

  • Ystyriwch sut rydych chi'n teimlo. Os ydych chi'n teimlo fel y gallwch chi wneud hynny, neilltuwch rywfaint o amser i feddwl sut rydych chi'n teimlo am eich sefyllfa bresennol. Gallech chi ddechrau drwy ddefnyddio rhai o'r awgrymiadau ar y dudalen hon. Efallai y byddai hefyd yn ddefnyddiol i chi drafod sut rydych chi'n teimlo â rhywun rydych chi'n ymddiried ynddo, fel ffrind neu gydweithiwr. Efallai y byddwch chi'n gweld bod eich cydweithwyr wedi cael profiadau tebyg i chi.
  • Canolbwyntiwch ar y pethau y gallwch chi eu rheoli. Mae'n hawdd cael eich llethu gan ansicrwydd, gan beidio â gwybod beth sy'n mynd i ddigwydd yn y dyfodol. Yn lle hynny, ceisiwch ganolbwyntio ar bethau cyffredin, ac ar y pethau y gallwch chi eu rheoli. Gallech chi wneud cynllun ar gyfer yr wythnos nesaf, neu'r ychydig ddyddiau nesaf.
  • Sicrhewch fod trefn ddyddiol gennych chi. Gall trefn a strwythur helpu i leihau teimladau o ansicrwydd. Meddyliwch am yr holl bethau cyffredin y gallwch chi eu rheoli. Oes unrhyw beth y gallech chi ei wneud bob dydd, neu bob wythnos, er mwyn gwneud i fywyd deimlo ychydig yn fwy cyson? Os ydych chi'n gweithio patrymau sifft afreolaidd, oes yna bethau y gallech chi eu gwneud yn ystod eich diwrnodau sifft, ac yn ystod y diwrnodau pan nad ydych chi'n gweithio, er mwyn helpu i wahanu'r ddau? Ceisiwch beidio â theimlo bod angen trefn gaeth arnoch chi. Gall cynnwys pethau newydd helpu i'ch cymell a rhoi pethau i chi edrych ymlaen atyn nhw.​

Mae gan y GIG ragor o wybodaeth am sut i ddelio â newid ac ansicrwydd yn ystod y coronafeirws.

Ymdopi â newidiadau yn eich iechyd meddwl

“Mae'n bwysig bod yn garedig i'ch hun a chofio y gall bywyd ddychwelyd i normal, ond peidiwch â rhoi pwysau arnoch chi eich hun na rhoi terfynau amser i wella.”

 

Delio â straen

  • Dywedwch wrth eich rheolwr os ydych chi'n teimlo bod gormod o bwysau arnoch chi. Gallai fod yn anodd trafod eich llwyth gwaith â'ch rheolwr. Efallai eich bod chi'n teimlo na ddylech chi gwyno os yw pawb arall yn ei chael hi'n anodd hefyd, neu fod disgwyl i chi ymdopi. Ond gall anwybyddu arwyddion blinder meddyliol a straen eich blino'n lân yn emosiynol ac yn feddyliol. Siaradwch â'ch rheolwr er mwyn gweld a all eich llwyth gwaith gael ei addasu.
  • Os yw eich rheolwr yn cyfrannu at y straen rydych chi'n ei deimlo, meddyliwch pwy arall y gallech chi siarad â nhw yn y gwaith. Gallech chi fynd at reolwr arall rydych chi'n ymddiried ynddo, cydweithiwr neu rwydwaith staff.
  • Siaradwch â rhywun nad ydych chi'n gweithio gydag ef. Efallai y byddai hi'n well gennych chi drafod eich teimladau â rhywun nad yw yn y gwaith, fel ffrind neu aelod o'r teulu. Gallai deimlo'n anodd siarad ag anwyliaid am y pethau rydych chi'n delio â nhw yn y gwaith, ac efallai y byddwch chi'n teimlo eich bod am eu hamddiffyn rhag rhai pethau. Ond cofiwch, gallwch chi ddewis faint y byddwch chi'n ei ddweud wrthyn nhw. Darllenwch ein hawgrymiadau ar ddechrau sgwrs am iechyd meddwl â'ch ffrindiau a'ch teulu.
  • Cymerwch amser i chi'ch hun. Ceisiwch gynnwys rhywfaint o amser dim ond i chi yn eich diwrnod. Hyd yn oed fynd am dro am 5 munud, neu ddarllen llyfr am 15 munud. Ceisiwch roi blaenoriaeth i hyn, ond peidiwch â bod yn rhy galed arnoch chi'ch hun os na allwch chi ddod o hyd i'r amser weithiau.
  • Rhowch gynnig ar ymarfer ymwybyddiaeth ofalgar. Mae ymwybyddiaeth ofalgar yn cwmpasu technegau gwahanol sy'n gallu eich helpu i ganolbwyntio ar y presennol. Gall y technegau hyn hefyd eich helpu i glirio eich pen, a gwneud i chi deimlo'n dawelach eich meddwl, a allai helpu wrth ddelio â sefyllfaoedd llawn straen.
  • Treuliwch rywfaint o amser ym myd natur. Gall treulio amser ym myd natur fod o fudd i'ch lles meddwl, a gall helpu â phroblemau iechyd meddwl penodol fel gorbryder ac iselder. Gall hefyd helpu i leihau teimladau o straen. Gallech chi ddod o hyd i ffyrdd o gynnwys natur yn eich diwrnod gwaith. Er enghraifft, gyrru ffordd fwy deniadol i'r gwaith, neu roi planhigyn neu rywbeth sy'n eich atgoffa chi o fyd natur ar eich desg. Darllenwch ein syniadau ar gyfer sut i dreulio amser yn mwynhau byd natur.

Darllenwch ragor o wybodaeth am sicrhau meddwl iach yn y gwaith, gan gynnwys awgrymiadau ar sut i ymdopi â straen.

“Rwy'n defnyddio ymarfer corff fel therapi ac yn mynd â'r ci am dro; mae'r ddau wedi achub fy mywyd. Mae gweithio yn y gwasanaethau brys yn creu digon o straen heb y pwysau ychwanegol o gadw popeth i chi eich hun.” – Georgie, swyddog yr heddlu

Teimlo'n fwy cadarnhaol

Mae'n anghyffredin iawn i unigolion deimlo'n gadarnhaol drwy'r amser, a bydd y rhan fwyaf ohonon ni'n cael cyfnodau o deimlo'n well neu'n waeth. Ond efallai bod gweithio yn ystod y pandemig wedi gwneud i chi deimlo'n waeth amdanoch chi'ch hun, am eich gwaith, neu am gymdeithas yn gyffredinol. Gallai'r pethau canlynol eich helpu i deimlo'n fwy cadarnhaol.

  • Byddwch yn garedig i chi'ch hun. Ceisiwch sylwi pa bryd y byddwch chi'n meddwl pethau negyddol amdanoch chi'ch hun. Os oedd eich sifft yn anodd, ydych chi'n dweud wrthych chi'ch hun y dylech chi fod wedi gwneud yn well, neu mai eich bai chi oedd hi pan aeth pethau o chwith? Ceisiwch herio'r meddyliau negyddol hyn. Ceisiwch feddwl am y pethau y gwnaethoch chi'n dda yn lle hynny.
  • Rhestrwch y pethau cadarnhaol. Yn ystod y pandemig, efallai eich bod chi'n teimlo nad oeddech chi'n clywed dim byd ond newyddion drwg. Ceisiwch feddwl am rai pethau cadarnhaol sy'n digwydd yn eich bywyd, neu bethau rydych chi'n teimlo'n ddiolchgar amdanyn nhw. Gallai fod yn stori newyddion dda y gwnaethoch chi ei chlywed, yn sgwrs gadarnhaol a gawsoch â chydweithiwr, neu'n adeg y gwnaethoch chi chwerthin yn ddiweddar. Gallech chi geisio ysgrifennu eich pethau cadarnhaol, a'u hailddarllen pan fyddwch chi'n teimlo'n isel.
  • Cymerwch seibiant o'r newyddion a'r cyfryngau cymdeithasol. Yn ystod y pandemig, roedd y coronafeirws yn y newyddion yn aml. Pan fyddwch chi'n delio ag ef yn y gwaith hefyd, gall y cylch cyson hwn o newyddion drwg eich llethu. Ceisiwch gymryd seibiant o'r newyddion a'r cyfryngau cymdeithasol. Does dim angen i chi gael gwared arnyn nhw'n llwyr, ond gallech chi gyfyngu faint o amser y byddwch chi'n ei dreulio yn eu darllen bob dydd.

Meddwl am y dyfodol

Dydyn ni ddim yn gwybod beth allai ddigwydd yn y dyfodol. Yn y gwaith, efallai bod rhai pethau yn dychwelyd i'r ffordd yr oedden nhw o'r blaen. Os oeddech chi'n gweithio gartref, efallai eich bod chi'n dychwelyd i'r swyddfa, ac yn gweld cydweithwyr eto. Os ydych chi'n gweithio allan ar alwadau, efallai eich bod yn treulio llai o amser yn gorfodi cyfyngiadau'r coronafeirws erbyn hyn.

Ac efallai bod rhai pethau'n teimlo'n wahanol o hyd. Efallai bod mesurau hylendid caeth ar waith o hyd. Efallai nad yw eich llwyth achosion wedi dychwelyd i'r lefelau cyn y pandemig.

Efallai y byddai'n ddefnyddiol i chi roi strategaethau ar waith i ymdopi â'r dyfodol, ac unrhyw deimladau o ansicrwydd neu bryder a allai fod gennych chi. Gallai'r pethau canlynol fod yn ddefnyddiol:

  • Rhowch amser i chi'ch hun addasu. Mae pawb yn ymateb mewn ffordd bersonol i'r newidiadau y mae'r coronafeirws wedi'u hachosi. Mae'n bwysig cymryd pethau ar eich cyflymder eich hun. Ceisiwch beidio â rhoi pwysau arnoch chi'ch hun i lenwi eich dyddiadur cymdeithasol, neu geisio gwneud llawer o bethau gan fod y cyfyngiadau wedi'u llacio.
  • Rheolwch y pethau y gallwch chi eu rheoli. Ceisiwch ganolbwyntio ar y pethau y gallwch chi eu newid, yn hytrach na'r pethau na allwch chi eu rheoli. Er enghraifft, gallech chi geisio cael o leiaf un sgwrs bob dydd â chydweithiwr nad yw'n ymwneud â'r coronafeirws.
  • Rhannwch eich pryderon â rhywun yn y gwaith. Os ydych chi'n poeni am ddychwelyd i'r swyddfa, neu os ydych chi'n poeni bod rhai o'r rheolau yn y gwaith yn newid eto, ceisiwch siarad â'ch rheolwr. Gyda'ch gilydd, efallai y byddwch chi'n gallu meddwl am ffyrdd o wneud eich gwaith ychydig yn haws. Os na allwch chi siarad â'ch rheolwr llinell, meddyliwch a oes rheolwr arall, cydweithiwr neu rwydwaith staff y gallech chi fynd atynt.
  • Atgoffwch eich hun ei bod hi'n iawn i chi deimlo'n bryderus am y dyfodol. Dydyn ni ddim yn gwybod beth a ddaw yn y dyfodol, felly mae'n iawn i chi deimlo'n ansicr yn ei gylch. Mae'n ymateb naturiol. Gallai fod yn ddefnyddiol i chi ddarllen ein hawgrymiadau ar gyfer gofalu amdanoch chi'ch hun pan fyddwch chi'n bryderus.

Dyddiadau pwysig

Efallai eich bod chi wedi profi llawer o newidiadau mawr i'ch bywyd yn ystod y pandemig. Efallai eich bod chi wedi colli anwyliaid, neu wedi colli allan ar ddigwyddiadau pwysig. A phan fydd y dyddiadau pwysig hyn yn codi eto, efallai y byddwch chi'n profi teimladau anodd.

Gall fod yn ddefnyddiol cymryd amser i feddwl am y digwyddiadau sydd wedi cael effaith fawr ar eich bywyd. Os ydych chi am wneud hynny, gallech chi gynllunio rhywbeth i nodi'r dyddiad hwnnw. Gallech chi gyfarfod â phobl eraill y bu effaith arnyn nhw hefyd. Neu, efallai y byddai hi'n well gennych chi dreulio amser yn meddwl ar eich pen eich hun. Efallai y bydd y tudalennau hyn yn ddefnyddiol i chi:

Ble i gael cymorth

Mae llawer o adnoddau, gwasanaethau a sefydliadau sy'n cynnig cymorth i bobl yn yr heddlu.

Cymorth gan eich gweithle

Gofynnwch i'ch goruchwyliwr, rheolwr llinell neu gydweithwyr a allwch chi gael gafael ar gymorth arbenigol, fel:

  • Rheoli Risg Trawma (TRiM)
  • Ôl-drafodaeth am Straen ar ôl Digwyddiad Critigol (CISD)
  • llinell gymorth y Rhaglen Cymorth i Weithwyr (EAP)
  • gwasanaethau cwnsela
  • grwpiau cymorth gan gymheiriaid.

Os ydych chi'n gadét yr heddlu, efallai y bydd cymorth ychwanegol ar gael i chi drwy ddarparwr eich cwrs. Mae ein hwb iechyd meddwl i fyfyrwyr yn cynnwys mwy o awgrymiadau ac adnoddau i unrhyw un sy'n astudio.

Stigma yn yr heddlu

Rydyn ni'n gwybod y gall fod yn anodd gofyn am help yn y gwaith, yn enwedig gan eich bod yn treulio cymaint o amser yn helpu eraill. Gall deimlo bod stigma yn yr heddlu, lle rydych chi'n teimlo bod yn rhaid i chi fod yn ddewr ac na ddylech chi gyfaddef eich bod yn ei chael hi'n anodd.

Mae bob amser yn iawn gofyn am help. Gall gofyn am help olygu eich bod chi'n cael y cymorth sydd ei angen arnoch chi i deimlo'n well. Ac os nad ydych chi'n teimlo'n gyfforddus yn siarad â rhywun yn y gwaith, mae yna sefydliadau a allai helpu.

Os ydych chi'n rheolwr llinell, meddyliwch sut allech chi annog aelodau eich tîm i ddod atoch chi os oes angen siarad arnyn nhw. Gallai fod yn ddefnyddiol i chi ddarllen ein hadnoddau ar ofalu am eich staff. Mae'n cynnwys gwybodaeth am sut i helpu aelodau eich tîm, a sut i greu gweithle sy'n annog meddwl iach.

A female Police officer wearing a high viz vest and consulting her notebook at a table. Computer screens in the background.

Mynd i'r afael â stigma yn yr heddlu

“Roedden i wir yn mwynhau fy swydd a dyna oedd yn rhwystredig; Allwn i ddim dweud wrth neb oherwydd y stigma yn y gwaith. I lawer o bobl, os oes gennych chi iselder, gorbryder neu straen yna rydych chi'n wan, rydych chi'n “nodyn salwch”.”

Cefnogaeth gan sefydliadau

  • Blue Light Together is a website listing a range of help services, websites and publications about emergency responder mental health, as well as real life stories from people working in the police force.
  • Police Care UK offers practical, emotional and financial support for serving and veteran police officers and staff, volunteers and their families.
  • The Police Federation Covid-19 resource has advice and information for police during the pandemic. It covers areas such as financial advice, wellbeing tips and pension support.
  • The Police Federation Welfare Support Programme offers practical and mental health support, over the phone and in person.
  • The Oscar Kilo Covid-19 hub has advice, guidance and signposting from the National Police Wellbeing Service around working during coronavirus.
  • Our resource on how to be mentally healthy at work includes information on staying mentally healthy at work, with suggestions for what you can do if you’re experiencing poor mental health.
  • We have information on different helplines and listening services if you’re in a crisis and need to talk to someone.

Mae'r Samaritans yn cynnig llinell gymorth 24/7. Ffoniwch 116 123 os ydych chi am siarad â rhywun am eich teimladau ar unrhyw adeg.

Cymorth iechyd meddwl proffesiynol

Pan fyddwch chi'n ei chael hi'n anodd ymdopi ac nad yw hunanofal yn ddigon, gall cymorth gan weithiwr proffesiynol wneud gwahaniaeth. Gallai hyn gynnwys:

“Y peth mwyaf dewr y gallwch chi ei wneud yw gofyn am help a bydd yn gwella. Mae'n gam mawr ond yn un pwysig iawn i'w gymryd i helpu eich hun.” – Angela, prif arolygydd

Mind's services

  • Mind's helplines provide information and support by phone and email.
  • Local Minds offer face-to-face services across England and Wales. These services include talking therapies, peer support and advocacy.
  • Side by Side is our supportive online community for anyone experiencing a mental health problem.

“Peidiwch â gadael i unrhyw stigma, neu feddyliau am fod yn wan neu'n hunanol eich rhwystro rhag cael cymorth. Does dim ots pwy ydych chi na pha mor gryf yw eich cymeriad – gall hyn ddigwydd i unrhyw un unrhyw bryd.” – Stuart, rhingyll yr heddlu​

Cyhoeddwyd y wybodaeth hon fis Hydref 2021. Byddwn yn ei diwygio yn 2022.

References are available on request. If you would like to reproduce any of this information, see our page on permissions and licensing.

Share this information

arrow_upwardYn ôl i'r brig