er gwell iechyd meddwl
Mynnwch help nawr Gwnewch rodd

Anhwylder personoliaeth ffiniol (BPD)

Mae'r adran hon yn egluro anhwylder personoliaeth ffiniol (BPD), sydd hefyd yn cael ei alw'n anhwylder personoliaeth emosiynol ansefydlog (EUPD), ac yn nodi'r achosion posib a sut gallwch chi gael gafael ar driniaeth a chymorth. Mae'n cynnwys awgrymiadau ar gyfer sut i helpu eich hun, a chanllawiau i ffrindiau a theulu.

Mae'r dudalen hon hefyd ar gael yn Saesneg (English).

Mae anhwylder personoliaeth ffiniol (BPD) hefyd yn cael ei alw'n anhwylder personoliaeth emosiynol ansefydlog (EUPD). Os ydych chi wedi clicio ar BPD neu EUPD yn ein rhestr iechyd meddwl yn nhrefn yr wyddor yna rydych chi wedi cyrraedd y dudalen gywir. Eich dewis chi ydy pa un o'r termau hyn rydych am ei ddefnyddio, ond efallai y bydd eich meddyg neu'ch tîm gofal yn defnyddio'r naill neu'r llall.

Mae gan bobl wahanol farn ynghylch BPD/EUPD, a gall fod yn ddiagnosis dadleuol. Ond, sut bynnag rydych chi'n deall eich profiadau, a pha bynnag dermau mae'n well gennych chi eu defnyddio (os o gwbl), y peth pwysig i'w gofio ydy bod y teimladau a'r ymddygiadau sy'n gysylltiedig â BPD/EUPD yn anodd iawn byw gyda nhw, ac maen nhw'n haeddu dealltwriaeth a chymorth.

Gobeithio y bydd yr wybodaeth ar y tudalennau hyn yn ddefnyddiol i chi wrth i chi ystyried gwahanol opsiynau ar gyfer gofal a chymorth. Cofiwch fynegi eich barn drwy fynd i'r adran 'oedd y dudalen hon yn ddefnyddiol?'

Beth ydy BPD?

Mae anhwylder personoliaeth ffiniol (BPD) yn fath o anhwylder personoliaeth. Efallai y cewch ddiagnosis o anhwylder personoliaeth os ydych chi'n cael anawsterau o ran sut rydych chi'n meddwl ac yn teimlo amdanoch chi eich hun ac am pobl eraill, ac yn cael problemau yn eich bywyd o ganlyniad i hynny.

 

"Mae popeth yn y byd yn brifo mwy nag y mae i weld yn brifo pawb arall, a dydw i ddim yn 'groendew' o gwbl."

Pryd bydd diagnosis o BPD yn cael ei wneud?

Efallai y cewch ddiagnosis o BPD os ydych chi'n profi o leiaf bump o'r pethau canlynol, a'u bod nhw wedi para am amser hir neu'n cael effaith fawr ar eich bywyd bob dydd:

  • Rydych chi'n teimlo'n bryderus iawn am bobl yn mynd a'ch gadael chi, a byddech chi'n gwneud unrhyw beth i atal hynny rhag digwydd.
  • Mae gennych emosiynau dwys iawn sy'n para o ychydig oriau i rai dyddiau ac maen nhw'n gallu newid yn gyflym (er enghraifft, o deimlo'n hapus iawn ac yn hyderus i deimlo'n isel ac yn drist mwyaf sydyn).
  • Does gennych chi ddim synnwyr cryf o bwy ydych chi, a gall newid yn sylweddol gan ddibynnu ar gyda phwy ydych chi.
  • Rydych chi'n ei chael hi'n anodd iawn sefydlu a chadw perthnasoedd sefydlog.
  • Rydych chi'n teimlo'n wagyn aml iawn.
  • Rydych chi'n ymddwyn yn fyrbwyllac yn gwneud pethau a allai beri niwed i chi (fel gorfwyta mewn pyliau, defnyddio cyffuriau neu yrru'n beryglus).
  • Rydych chi'n hunan-niweidio neu'n meddwl am ladd eich hun yn aml.
  • Rydych chi'n cael teimladau dwys iawn o ddicter, sy'n anodd iawn eu rheoli.
  • Pan fyddwch chi o dan straen mawr, efallai y byddwch chi'n profi  paranoia neu ymdeimlad o ddatgysylltiad

"Y peth gwaethaf am fy BPD ydy'r perthnasoedd ansicr... pan fydda' i'n hoff iawn o rywun, nhw ydy fy myd i, ac mae'n fy llesteirio. Rydw i'n poeni cymaint am ba mor hir mae'n ei gymryd i ateb e-bost, neu am dôn ei lais, oherwydd bod arna' i ofn ei golli."

Barn wahanol ar ddiagnosis

Oherwydd mai dim ond pump o'r anawsterau hyn y mae'n rhaid i chi eu profi i gael diagnosis o BPD neu EUPD, gall fod yn ddiagnosis eang iawn sy'n cynnwys llawer o wahanol bobl gyda phrofiadau gwahanol iawn.

Mae rhai pobl yn credu bod cael diagnosis yn help oherwydd eu bod yn teimlo bod hynny'n egluro beth sydd ac yn helpu pobl i ddeall eu hanawsterau, neu'n gwneud iddyn nhw deimlo rhyddhad neu fel petaen nhw'n cael eu cydnabod.

Barn wahanol sydd gan bobl eraill, gan anghytuno'n llwyr â'r system bresennol o wneud diagnosis o anhwylderau personoliaeth a gweld y peth yn arwain at stigma a dim budd. Er enghraifft, mae'n well gan rai pobl beidio â disgrifio eu profiadau fel problemau meddygol, neu byddai'n well ganddyn nhw eu hystyried fel ymateb i ddigwyddiadau anodd mewn bywyd. Mae ein tudalen pam mae anhwylder personoliaeth yn ddiagnosis dadleuol yn cynnwys rhagor o wybodaeth.

"Er nad ydw i wedi cael cynnig llawer o gymorth, mae dim ond cael diagnosis wedi fy helpu i deimlo bod fy nioddefaint yn cael ei gydnabod."

Sut beth ydy cael BPD?

Mae Lechelle a Debbie yn siarad am gael anhwylder personoliaeth ffiniol a sut mae cyfuniad o feddyginiaeth a therapi ymddygiad dialectig (DBT) wedi eu helpu i ddatblygu'r sgiliau i'w reoli.

"Dydw i ddim o reidrwydd yn dweud wrth bobl fod gen i BPD oherwydd dydw i ddim yn hoffi labelu fy hun. Rydw i'n dweud fod gen i iselder a gorbryder yn lle hynny, gan fod hynny'n haws. Ond rydw i'n gwybod bod gen i BPD. Rydw i'n teimlo pethau mor ddwys weithiau nes colli rheolaeth ar fy holl synhwyrau. Mae'n un o'r teimladau gwaethaf, ond rydw i wedi dysgu sut i ymdopi â hynny."

Cyhoeddwyd y wybodaeth hon yn Ionawr 2020. Byddwn yn ei diwygio yn 2021.

Mae cyfeirnodau ar gael. Os dymunwch atgynhyrchu'r wybodaeth hon, ewch i'n tudalen ar ganiatâd a thrwydded. 

Rhannwch y wybodaeth hon 

arrow_upwardYn ôl i'r brig